صفحه اصلي > اخبار 
 


>توصیه های تغذیه ای در "هفته سلامت" را از دست ندهید/ نقش پررنگ ویتامین D در تناسب اندام

توصیه های تغذیه ای در

در دهه‌های اخیر، پیشرفت کشورها، صنعتی شدن و افزایش شهرنشینی سبب تغییرات سریع در شيوه زندگی، از جمله تغيير الگوهاي غذايی و كم تحركی جوامع مختلف شده است. اين تغييرات اثر عمده‌ای بر وضعيت سلامت مردم به ويژه مردم كشورهاي در حال توسعه داشته است.
در حالي كه دسترسی به غذا در بسياري جوامع افزايش يافته، سوگيری الگوی غذايي به سمت ناسالم؛ از جمله افزايش مصرف غذاهای آماده و پرچرب و كاهش فعاليت بدنی سبب افزايش شيوع بيماري های مزمن مرتبط با تغذيه؛ مانند اضافه وزن و چاقی به ويژه در گروه هاي كم درآمد شده است.
از طرفی دريافت انرژی حتی بيش از نياز روزانه به هيچ وجه تضمين كننده دريافت كافي همه مواد مغذی از جمله ريزمغذيی ها نيست. به همين سبب بسياری جوامع امروزي از يک سو دست به گريبان بيماري های مزمن مرتبط با تغذيه و از سويی ديگر دچار كمبودهای گسترده ريزمغذی ها در زيرگروه های سنی و جنسی هستند. 
دکتر هدایت حسینی، رییس انستیتو تحقیقات تغذیه ای و صنایع غذایی کشور، در این خصوص بیان کرد: كمبودهای شديد ريزمغذي‌ها به تظاهرات بالينی ختم می شود، اما كمبودهاي خفيف و تحت باليني نيز پيامدهاي مهمي را بر سلامت و كيفيت زندگی فرد دارند. براي مثال كمبود آهن، 2 ميليارد نفر را در سراسر دنيا درگير كرده است. با اين كه مداخلات گوناگون تا حد بسیاری توانسته اند در كنترل آن موثر باشند، همچنان 4/2 درصد "سال‌های تعديل شده براي ناتوانی" یا DALYs جهانی به كمبود آهن نسبت داده مي‌شود.
وی ادامه داد: كمبود ويتامين A نیز سبب 8/1 درصد و کمبود روي 9/1 درصد DALYs جهانی شده است.
دکتر حسینی کمبود همزمان چند ريزمغذي را در كشورهای كم درآمد يا با درآمد متوسط، شایع دانست و افزود: تعيين وضعيت نماگرهای تغذيه ای جامعه و شناسايی عوامل خطر آنها زيربنای طراحي مداخلات مناسب است. 
وی عنوان کرد: حل مشكلات تغذيه اي از سويي سبب افزايش ظرفيت كاري و کاهش بار مالي ناشی از بيماري ها مي‌شود و از سويی ديگر تضمين كننده نسل سالم و كارآمد در آينده خواهد بود.
وی در خصوص وضعیت شیوع کمبود ویتامین دی در کشور، ادامه داد: یافته های دیده بانی غذا و تغذیه در انستیتو تحقیقات تغذیه ای و صنایع غذایی کشور نشان می دهد دامنه شيوع كمبود ويتامين D در بزرگسالان بين 6/53 درصد  در تابستان تا 9/95 درصد در زمستان و در كودكان نيز بين 8/46 درصد در تابستان تا 100درصد در زمستان متغیر است.
رییس انستیتو تحقیقات تغذیه ای و صنایع غذایی کشور، اظهار کرد: وضعيت ويتامين D در بزرگسالان و كودكان در استان هاي مورد مطالعه از يك الگوي فصلي پيروي می كند و شيوع كمبود، در فصول سرد بيش از فصول گرم سال است. منتهي حتي در فصل تابستان نيز دو سوم بزرگسالان و كودكان مبتلا به درجاتی از وضعيت نامطلوب ويتامين D هستند.
وی با اشاره به رابطه مستقیم کمبود ویتامین D و اضافه وزن، عنوان کرد: شيوع بالاي اضافه وزن و چاقي در بزرگسالان تمامي استان ها به ويژه آذربايجان غربي، خراسان جنوبي و خوزستان نگران كننده است. اين در حالي است كه با بهبود وضعيت ويتامين D در تابستان شيوع اضافه وزن نيز تا حدي بهبود می يابد.
دکتر حسینی با بیان اینکه حدود 7 درصد از بزرگسالان، مبتلا به وضعيت نامطلوب هموگلوبين A1c  به عنوان شاخصي از وضعيت قندخون سه ماهه بودند، افزود: بيشترين شيوع اين وضعيت نيز در استان هاي خوزستان، آذربايجان غربي و خراسان جنوبي بود؛ سه استانی که در آن ها اضافه وزن نیز شایع است.
وی بیان کرد: شيوع بالاتر كوتاه قدی و مشكلات وزن؛ اعم از لاغری و پروزنی، در كودكانی كه پيشه پدرشان كارگری و كشاورزی است، به علت وضعيت اقتصادی نسبتاً نامطلوب و احتمال تاثیر آن بر كميت و كيفيت رژيم غذايي بیشتر دیده می شود.
دکتر حسینی در خصوص وضعیت چربی خون در کشور نیز افزود: شيوع بالای افزايش كلسترول تام و LDL در كودكان استان‌های آذربايجان غربی و خراسان جنوبی با دريافت بالای روغن در اين استان‌ها ارتباط مستقیم دارد.
وی ميانگين دريافت قند افزوده در بزرگسالان تهران را معادل 120 گرم براي هر نفر در روز و 18 درصد كل انرژي دريافتي روزانه اعلام کرد و ادامه داد: این میزان بسيار بيشتر از توصيه های سازمان جهانی بهداشت، یعنی 10 درصد انرژي دريافتي روزانه است. نوشيدني ها مهم ترين منبع تامين كننده قند افزوده شده به ويژه در مردان هستند.
نقش تغذیه در سلامتی و رشد بدن
دکتر حسینی با اشاره به اهمیت تغذیه سالم، ادامه داد: تغذیه نه تنها بر رشد جسمی و ظاهر انسان تأثیر می گذارد، بلکه بر نحوه احساس و برداشت ما از محیط، خلق و خو و رفتار ما نیز موثر است. برخی مواد مغذی به ویژه ویتامین ها، مواد معدنی و پروتئین ها در تغذیه و سلامت سلولهای مغز دخالت دارند و بر این اساس می توان با استفاده از تغذیه مناسب، از بروز برخی نارسایی های عصبی و روانی انسان، پیشگیری کرد.
رییس انستیتو تحقیقات تغذیه ای و صنایع غذایی کشور، افزود: تغذیه کامل و کافی، باعث شادابی و تندرستی می شود، بر طول عمر مفید انسان می افزاید، ناتوانی و بیماری را کاهش می دهد، زندگی را در نظر انسان خوشایند، سعادت آمیز و رضایت بخش جلوه می دهد و از پیری زودرس پیشگیری می کند. بر عکس سوء تغذیه که امروزه، به ویژه در میان کشورهای توسعه نیافته شایع است، عامل اصلی مرگ و میرها بوده و بیشتر قربانیان خود را از میان کودکان برمی گزیند. گروه وسیعی از مردم جهان نیز با وجود آن که به غذای نسبتاً کافی دسترسی دارند به دلیل ناآگاهی تغذیه ای، به نوعی گرفتار سوء تغذیه هستند.
دکتر حسینی به ایجاد تنوع غذایی و تعادل بین غذاي دریافتی و میزان فعاليت بدني تاکید کرد و ادامه داد: افراد باید وزن خود را در محدوده طبيعي حفظ کنند و هر روز حدود 500 گرم سبزی و میوه تازه در برنامه غذایی خود بگنجانند.
وی به افراد توصیه کرد: مصرف قند و شکر و نمک را در برنامه غذایی خود محدود و نان و غلات سبوس دار را جایگزین انواع سفید و تصفیه شده آن کنید. همچنین شیر و فرآورده های کم چرب آن را مصرف و تا حد امکان از گوشتهای کم چرب در برنامه غذایی خود استفاده کنید.
دکتر حسینی مغزها از جمله بادام، پسته و فندق را گزینه مناسبی برای میان وعده دانست و عنوان کرد: نوشیدن روزانه به میزان کافی آب سالم و بهداشتی برای بدن لازم است. همچنین افراد باید از مصرف نوشیدنی های صنعتی به ویژه نوشابه های شیرین و گازدار پرهیز کنند.
براي همه افراد جامعه با در نظر گرفتن تفاوت هاي فردي مانند سن، جنس، مراحل رشد، بلوغ، دوران بارداری و شیردهی كه با تغييرات فيزيولوژيک همراه است، باید يک رژيم غذايي متناسب در نظر گرفته شود، زيرا امروزه با پيشرفت علم، دانشمندان و محققان علوم باليني به اين نتيجه رسيده اند كه بین برنامه غذايي و بيماري هاي غيرواگير مانند بيماري هاي قلبي- عروقي، انواع سرطان ها و ديابت نوع 2 كه موجب ناتوانی و مرگ زودرس می شود، ارتباط تنگاتنگي وجود دارد و به همین دلیل طراحی يک رژيم غذايی مناسب كه به كاهش خطر بروز اين بيماری ها كمک كند، ضروری است.