صفحه اصلي > اخبار > اخبار متحرک 
 


ارتقاء سلامت و امنیت غذایی جامعه، آرزویی که برآورده می شود

ارتقاء سلامت و امنیت غذایی جامعه، آرزویی که برآورده می شود

با گسترش و توسعه زندگی انسان، به موازات خطرات و مخاطرات نیز در نوع خود گسترش یافته و با انسان ها همراه می شوند. برخی از این بیماری ها نتیجه بی توجهی به تولیدات انبوه در مواد غذایی است. این بی توجهی باعث شده مقادیر بسیار زیادی از آلاینده ها و سموم صنعتی همراه با این مواد غذایی بر سر سفره ما بیایند و حاصل آن شیوع بیماری ها از این طریق می باشد. از این روست که پایش سلامت مواد غذایی و ارتقاء سطح امنیت غذایی دارای اهمیت دوچندان در زندگی انسان امروزی می باشد. مراکز علمی و بهداشتی کشور نیز با تهیه برنامه های متعددی در صدد افزایش سطح سلامت مواد غذایی هستند تا با پایش مستمر تولیدات، واردات و سایر محصولات غذایی، اقدام مناسب را در خصوص حذف آلاینده ها از مواد غذایی به کار ببندند. دوشنبه 24 آبان ماه، گام مهمی در این زمینه برداشته شد و نوین ترین روش های پایش آلاینده ها در مواد غذایی برای نخستین بار در کشور با حضور وزیر بهداشت، معاون علمی و فناوری رئیس جمهور و رئیس دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی آغاز به کار کرد. دکتر حسن یزدان پناه عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و مدیر طرح ملی سلامت غذایی در باره این مرکز و امنیت غذایی کشور با ما گفتگو کرده است. جزئیات بیشتر از گفتگو را در متن زیر بخوانید:
اهمیت دسترسی به غذای سالم و نقش امنیت غذایی در این موضوع را چگونه ارزیابی می کنید؟
در دین مبین اسلام بر مصرف غذای سالم و حلال تاکید شده است. از طرف دیگر بر طبق تعریف سازمان بهداشت جهانی از امنیت غذایی، تمام مردم یک کشور باید در تمام عمر خود به غذای کافی، سالم و مغذی دسترسی داشته باشند تا بتوانند سالم و فعال به حیات خود ادامه دهند. بنابراین یکی از پایه های اصلی امنیت غذایی، سلامت غذایی به حساب می آید.
 
چرا امروزه باید به پایش سلامت مواد غذایی اهمیت بدهیم؟
 در راستای تاکید ویژه مقام معظم رهبری به موضوع امنیت غذایی در سیاست های ابلاغی کلان سلامت و همچنین با توجه به عوامل مختلف از جمله صنعتی شدن جوامع، افزایش رو به رشد تعداد آلاینده ها و گسترش هدفمند تقلبات در مواد غذایی، اهمیت سلامت غذا در برنامه توسعه کشور، نقش غذای سالم در پیشگیری از بروز بیماریهای مزمن، واردات انواع مواد غذایی به کشور، و همچنین تضمین صادرات مواد غذایی به کشورهای مختلف دنیا برای کمک به رشد صادرات غیر نفتی، استقرار سامانه های پایش، کنترل و پیشگیری از وقوع آلاینده ها و تقلبات در مواد غذایی، یکی از ضروریات تضمین سلامت غذای جامعه است.
 
تا کنون چه اقداماتی در راستای افزایش سطح سلامت مواد غذایی انجام شده و نقش مرکز تحقیقات سلامت غذا در این میان چه می باشد؟
 سازمان غذا و داروی وزارت بهداشت برنامه جامع و ویژه ای را برای ارتقاء سلامت غذا در مواد غذایی آغاز کرده است. برای تحقق این اهداف در گام اول در سال 1392 فاز اول طرح ملی4 ساله با مشارکت و حمایت سازمان غذا و دارو وزارت بهداشت، معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، مرکز همکاریهای فناوری و نوآوری ریاست جمهوری و دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی به عنوان یکی از دانشگاه های پیشرو در زمینه سلامت غذا در کشور آغاز شد. که طی آن یک بخش تحقیق و توسعه تحت عنوان "مرکز تحقیقات سلامت غذا" در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی تاسیس شد و ماموریت یافت تا با همکاری سازمان غذا و دارو ضمن تدوین یک برنامه راهبردی جامع و بلند مدت، اقدام لازم برای تحقق کلیه اهداف طرح را عملیاتی سازد. 
 
در طرح ملی ارتقاء ایمنی و سلامت مواد غذایی چه برنامه های اجرایی طراحی شده است؟
در این طرح ملی توجه ویژه ای به کلیه زیر ساخت های نرم افزاری و سخت افزاری لازم برای تحقق اهداف، همچون استفاده از توان علمی متخصصین کشورمان جهت توسعه روش های شناسایی آلاینده ها، تربیت نیروی متخصص و فنی آشنا به روش های روز دنیا در مراکز علمی داخل و خارج کشور برای شناسایی آلاینده ها و تقلبات، استفاده از ظرفیت همکاری های بین المللی جهت انتقال فناوری روش های شناسایی آلاینده ها به کشور، انجام طرحهای تحقیقاتی مشترک دو  و چند جانبه با کشورهای مختلف و تجهیز آزمایشگاه های سازمان غذا و دارو به دستگاه های غربالگری و پیشرفته شناسایی آلاینده ها و تقلبات شده است.
از مهمترین اقدامات مرکز تحقیقات در خصوص افزایش اثربخشی اقدامات خود در زمینه امنیت غذایی بفرمایید.
 یکی از برنامه های مهم مرکز تحقیقات، برقراری ارتباط علمی با مراکز علمی برجسته و معتبر دنیا از جمله مراکز تحقیقاتی و آزمایشگاه های مرجع کنترل غذای اتحادیه اروپا و عقد تفاهم نامه همکاری با آنها جهت  انتقال فناوری های جدید برای شناسایی و اندازه گیری آلاینده ها و تقلبات در مواد غذایی به داخل کشور بوده است که با حمایت بی نظیر و صمیمانه معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، سازمان غذا و داروی وزارت بهداشت، و مرکز همکاری های فناوری و نوآوری ریاست جمهوری تا به حال دو MOU با انستیتو سلامت غذای دانشگاه واخنینگن هلند (RIKILT) و آژانس بهداشت و سلامت غذای اتریش (AGES) به امضا رسیده و MOU دیگری در آذر ماه سالجاری با اداره ملی زنجیره سلامت غذا و آزمایشگاه مرجع کنترل مواد غذایی مجارستان (NEBIH) در تهران به امضا خواهد رسید.
 
مرکز تحقیقات غذا چه نقشی در زمینه آموزش نحوه پایش آلاینده ها ایفا نموده است؟
مرکز تحقیقات با همکاری سازمان غذا و دارو، انستیتو تحقیقات تغذیه و صنایع غذایی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و دانشکده داروسازی شهید بهشتی دوره های آموزشی متعددی را در این زمینه برگزار نموده است که مهمترین آنها عبارتند از:
اصول و روش آنالیز فلزات سنگین در مواد غذایی 
اصول طیف سنجی جرمی و کاربرد آن در آنالیز آلاینده ها
اصول کروماتوگرافی گازی و کاربرد آن در آنالیز آلاینده ها
کارگاه روش های آنالیز سریع و همزمان 10 مایکوتوکسین با استفاده از دستگاه Randox Evidence Investigator
کارگاه روش های آنالیز سریع مایکوتوکسین ها با استفاده از روش Lateral Flow   strip شرکت Vicam  آمریکا 
 
جدیدترین برنامه های اجرا شده توسط مرکز تحقیقات در راستای استقرار روش ها و تجهیزات نوین پایش سلامت مواد غذایی چه بوده؟
در سال 95، مرکز تحقیقات با بهره گیری از ارتباطات داخلی و بین المللی موفق به استقرار روش های شناسایی آلاینده ها و تقلبات در مواد غذایی شده که تعدادی از آنها برای برای اولین بار در کشور انجام شد. از جمله مهمترین اقدامات مرکز در خصوص استقرار این روش های پایش می توان به انتقال فناوری از مرکز RIKILT هلند در زمینه روش های شناسایی چند گروه مهم از آلاینده های پایدار آلی در ماهی با دستگاه کروماتوگرافی گازی- طیف جرمی (GC/MS/MS) و استقرار و راه اندازی روش شناسایی سریع و همزمان 10 نوع مایکوتوکسین (سموم قارچی) در انواع مواد غذایی با استفاده از فناوری بیوچیپ منحصر به فرد مالتی پلکس (دستگاه Investigator  (Randox Evidence با قابلیت شناسایی سریع سایر آلاینده ها شامل باقیمانده داروها شامل انواع آنتی بیوتیک ها، داروهای ضدکرم، کوکسیدیواستت ها، محرک های رشد را نام برد.
توسعه فناوری روش های شناسایی تقلبات روغن زیتون با استفاده از دستگاه رزونانس مغناطیسی هسته ای و توسعه فناوری روش های آنالیز گروه ویژه ای از آفت کش ها (مشتقات دی تیوکارباماتی ) توسط آزمایشگاه معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی نیز اقدامات ویژه ای بود که امسال در راستای پایش دقیقتر سلامت مواد غذایی انجام گردید.
 
یکی از پیشرفته ترین روش های پایش آلایندگی در مواد غذایی کشور به زودی در مرکز تحقیات به بهره برداری می رسد. از اهمیت این موضوع بفرمایید.
با استقرار روش های نوین آنالیز در آزمایشگاه های سازمان غذا و دارو سطح کشور و اطلاعات حاصل از پایش مداوم آلاینده ها در مواد غذایی، میتوان به اهداف بسیار ارزشمندی شامل ارتقاء کیفیت و سلامت مواد غذایی از طریق ارائه مواد غذایی با میزان آلاینده های کمتر از حد مجاز به بازار مصرف، تصویر واقعی میزان آلودگی مواد غذایی به انواع آلاینده ها و تقلبات موجود در مواد غذایی، ارزیابی میزان دریافت آلاینده ها توسط مردم از راه مصرف مواد غذایی، ارائه اطلاعات مستند وجود آلاینده ها در مواد غذایی (در مقادیر بالاتر از حد مجاز) به وزارتخانه جهاد کشاورزی برای اتخاذ روشهای پیشگیری و کنترل میزان آلاینده ها، اتخاذ روشهای پیشگیری و کنترل میزان آلاینده ها در کارخانه های صنایع غذایی، آموزش عمومی برای کنترل و پیشگیری از وقوع آلاینده ها، کنترل و نظارت شدیدتر سازمان ملی استاندارد بر واردات محصولات کشاورزی و مواد غذایی، کمک به روند ارتقاء صادرات مواد غذایی به خارج از کشور، تهیه یک برنامه مدون برای تدوین و یا تجدید نظر در استانداردهای حدود مجاز برای آلاینده های غذایی، و تدوین استانداردهای ملی برای کنترل تقلبات در مواد غذایی توسط سازمان ملی استاندارد دست یافت که همه این عوامل نهایتا در دراز مدت منجر ارایه غذای سالم تر به جامعه، و کاهش شیوع بیماری های حاد و مزمن (نظیر سرطان) ناشی از وجود آلاینده ها و تقلبات در مواد غذایی، و ارتقاء سلامت مصرف کننده خواهد شد.
 
مهمترین برنامه های مرکز تحقیقات تا پایان سال جاری در زمینه افزایش امنیت غذایی مردم چه خواهد بود؟
مرکز تحقیقات در ادامه همکاری با نهادهای دخیل در طرح ملی، طبق برنامه عملیاتی به فعالیت های خود تا انتهای فاز اول برنامه ادامه خواهد داد که برنامه کوتاه مدت آتی مرکز به شرح ذیل است:
تکمیل تجهیز آزمایشگاه ها
توسعه فناوری روش های آنالیز آلاینده ها و تقلبات در داخل کشور توسط محققین ایرانی
اعزام هییت کارشناسی سازمان غذا و دارو به خارج از کشور برای شرکت در دوره های انتقال فناوری آنالیز آفت کش ها در RIKILT  هلند در سال 1395
اعزام هییت کارشناسی سازمان غذا و دارو به خارج از کشور برای شرکت در دوره های انتقال فناوری آنالیز باقیمانده داروهای دامی در NEBIH  مجارستان در سال 1395 
برگزاری کارگاه آموزشی فلزات سنگین در مرکز آزمایشگاه های مرجع کنترل غذا و داروی سازمان و دعوت از متخصصینAGES اتریش برای بازدید از روش های استقراریافته، و نهایتا برنامه توانمندسازی سایر آزمایشگاه های سازمان