صفحه اصلي > اخبار 
 


>روز جهانی پوکی استخوان/"استخوان های خود را دوست بداریم و از آینده خود محافظت کنیم"

روز جهانی پوکی استخوان/

بیماری های عضلانی اسکلتی یکی از عمده ترین مشکلات سلامتی در دنیا هستند. در این گروه از بیماری ها براساس شیوع و بار ناشی از آن، بیماری های پوکی استخوان، کمردرد، استئوآرتروز و بیماری های دیسترفی عضلانی بیشتر مطرح می باشند. اهمیت پوکی استخوان به حدی است که سازمان بهداشت جهانی روز 20 اکتبر (28 مهرماه) را به عنوان روز جهانی پوکی استخوان یا همان استئوپروز نامگذاری کرده است. 
دکتر فرزانه فربخش رئیس گروه پیشگیری و کنترل بیماری های غیرواگیر معاونت امور بهداشتی با اشاره به این خبر گفت: در این روز برنامه های مختلفی درسراسر جهان برای آگاه کردن عموم درمورد پیشگیری از این بیماری که هنوز هم اغلب اشخاص شناخت دقیقی از آن ندارند به اجرا درمی آید. درواقع اهداف برنامه های آموزشی پیشنهاد شده توسط سازمان بهداشت جهانی درجهت افزایش اطلاعات عامه مردم از نحوه عملکرد استخوان ها و پوکی استخوان است تا بدین ترتیب آگاهی نسبت به عوامل خطرساز اساسی، پیشگیری و مراقبت از بیماری افزایش یابد.
وی شعار امسال بنیاد جهانی پوکی استخوان را "استخوان های خود را دوست بداریم و از آینده خود محافظت کنیم" اعلام کرد و افزود: آمارها حاکی از آن است که درحال حاضر بیش از ۲۰۰ میلیون نفر در سراسر دنیا مبتلا به پوکی استخوان (استئوپروز) می باشند. براساس گزارش سازمان بین المللی پوکی استخوان، در هر۳۰ ثانیه یک نفر در اتحادیه اروپایی دچار شکستگی ناشی از پوکی استخوان می گردد.
پوکی استخوان یا استئوپروز چیست؟
دکتر فربخش در ادامه با اشاره به این مطلب که پوکی استخوان یا استئوپروز Osteoporosis به معنی ترد و شکننده و ضعیف شدن استخوان است، گفت: در حالي كه ما زندگي روزمره خود را مي گذرانيم، بافت هاي سازنده ي استخوان‌هاي ما مانند بسياري از قسمت هاي بدن مثل پوست، به طور دائم در حال تخريب و بازسازي هستند. پوکی استخوان یا استئوپروز (Osteoporosis) به معنی کم شدن تراکم استخوان است که بدنبال آن قدرت استخوان کم شده و شکننده میشود و شکننده شدن استخوان موجب می شود احتمال بروز شکستگی در آن بیشتر شود. این مشکل معمولاٌ بتدریج پیشرفت میکند و هیچ علامتی از خود بروز نمیدهد و زماني تشخيص داده مي شود كه شكستگي رخ مي دهد. 
مهمترین علامت های پوکی استخوان
رئیس گروه پیشگیری و کنترل بیماریهای غیرواگیر معاونت امور بهداشتی مهمترین علامت پوکی استخوان درد است و این درد وقتی ایجاد می شود که استخوان دچار شکستگی میگردد. البته شکستگی های ناشی از پوکی استخوان معمولا بصورت شکستگی های ریز و بدون جابجایی و خفیفی هستند که بدون وارد شدن ضربه شدیدی به اندام ایجاد میشود. پس بیمار بدنبال یک حرکت بدنی که ممکن است قدری متفاوت از حرکات معمول وی باشد دچار شکستگی ریز و بدون جابجایی یا با جابجایی اندک در استخوان می شود. استخوان پوک شده ضعیف است پس برای شکسته شدن نیازی به نیروی زیادی ندارد. خم شدن بر روی زمین برای بلند کردن یک وسیله یا چرخش ناگهانی کمر می تواند در یک فرد دچار استئوپوروز موجب شکستگی خفیف شود. از طرف دیگر این شکستگی ها موجب تورم یا تغییر شکل استخوان هم نمی شوند. پس تنها علامت آن درد است. 
وی افزود: بیمار احساس می کند که بدنبال یک فعالیت بدنی دچار درد کمر یا لگن یا دنده شده است و هیچ علامت دیگری هم ندارد. بسیار طبیعی است که فکر کند درد مختصری است که به علت ناپرهیزی و یا سرماخوردگی و یا کهولت سن و یا هر علت دیگری که به ذهنش می رسد ایجاد شده است. اصلا باور نمیکند علت درد شکستگی است. البته این شکستگی معمولا در عرض چند هفته خود بخود خوب شده و درد بیمار هم خوب میشود. به مرور زمان که سن بیمار بالاتر رفته و استخوان وی پوک تر میشود، تعداد و تکرر این شکستگی ها بیشتر می شوند. هر بار بیمار میبیند که دچار درد کمر یا لگن یا دنده یا مچ دست شده و بعد از چند هفته خوب میشود. ممکن است به پزشک های متفاوتی هم مراجعه کند، ولی ممکن است چیزی بیش از مسکن و یا چند داروی تقویتی دریافت نکند. 
پوکی استخوان در چه افرادی شایع تر است؟
دکتر فربخش پوکی استخوان را در افراد مسن بخصوص خانم های مسن شایع تر دانست و عنوان کرد: کاهش تراکم استخوان در مردان کندتر از زنان است ولی در سن 65 سالگی در هر دو جنس تراکم استخوان تقریبا به یک اندازه خواهد رسید. خانم ها با میزان بالاتری نسبت به آقایان به این بیماری مبتلا می شوند که البته دلایل زیادی برای آن ذکر شده است که از 
مهم ترین آنها می توان به یائسگی اشاره کرد. در این دوران به علت کاهش هورمون استروژن از میزان تراکم استخوانی کاسته می شود. پوکی استخوان در نژاد سفید، در کسانی که سابقه فامیلی آن را دارند و در زنانی که زود یائسه میشوند بیشتر دیده میشود.
تشخیص پوکی استخوان 
رئیس گروه پیشگیری و کنترل بیماری های غیرواگیر معاونت مهمترین روشهای تشخیص پوکی استخوان را شرح حال کامل، انجام معاینات فیزیکی، ارزیابی آزمایشگاهی، تست سنجش تراکم استخوان و گاها عکس های رادیولوژی عنوان کرد و افزود: یکی از مهم ترین ابزارهایی که برای پیش بینی خطر شکستگی و در نتیجه شناسایی افراد در معرض خطر بکار برده می شود، ابزار فراکس می باشد. سازمان بهداشت جهانی ابزار فراکس را به منظور ارزیابی خطر شکستگی بیماران ارائه داده است.این ابزار بر اساس مدل های بیمارانی طراحی شد که خطرات مربوط به عوامل خطر بالینی و نتیجه تست سنجش تراکم استخوان گردن ران آنها در دسترس بود. ابزار فراکس یک ابزار کامپیوتری بوده و در این سایت (https://www.sheffield.ac.uk/FRAX/tool.jsp?lang=fa) به زبان فارسی در دسترس می باشد. فراکس احتمال شکستگی را در ده سال آینده نشان می دهد. 
وی تأکید کرد: همانطور که اشاره شد روش های متفاوتی برای تشخیص استئوپروز وجود دارد که گرفتن شرح حال کامل از مهمترین آنها می باشد چرا که این مرحله به تشخیص اولیه یا ثانویه بودن استئوپروز فرد کمک به سزایی می نماید. بررسی علایم رادیولوژیک بخصوص بصورت شکستگی مهره‌ها و کاهش تراکم استخوان نیز در این زمینه کمک کننده می باشند. تست سنجش تراکم استخوان به عنوان تست طلائی برای تشخیص استئوپروز است.
پیشگیری از پوکی استخوان
دکتر فربخش پیشگیری از پوکی استخوان را وابسته به عوامل متعددی دانست وگفت: تغذیه یکی از مهمترین نقش ها را در ایجاد یا پیشگیری از پوکی استخوان دارد مهمترین عوامل تغذیه ای دخیل در پوکی استخوان میزان مصرف کلسیم و ویتامین دی و تا حدودی پروتئین است. از طرف دیگر در کسانی که کار پشت میز نشینی دارند و فعالیت بدنی کمی دارند، سیگار و الکل مصرف می کنند روند پوکی استخوان شدیدتر است. توجه داشته باشید که مصرف قهوه فراوان از عوامل افزايش دهنده و تشديد كننده پوكي استخوان هستند.كساني كه خود سيگار مي‌كشند يا همنشين سيگاري‌ها هستند، درمعرض پوكي استخوان زودرس قرار دارند و زناني كه سيگار مي‌كشند دچار پوكي استخوان شديدتري مي‌باشند. بنابراين با داشتن رژيم غذايي سالم، سبك زندگي صحيح و داشتن فعاليت بدني روزانه درهرسني كه هستيد، می توانید به سلامت خود كمك كنيد. 
دکتر فربخش درپایان مهمترین راه های پیشگیری از استئوپروز، انجام فعالیت فیزیکی بصورت منظم اعلام کرد و افزود: مطالعات مختلف نشان داده اند که ورزش های تحمل کننده وزن که فشار بالایی به استخوان های فرد وارد می کنند می توانند تاثیر مثبتی بر تراکم استخوان داشته باشند و بدین ترتیب موجب افزایش تراکم استخوان فرد شوند لذا انجام این ورزش ها حداقل 30 دقیقه در روز می تواند کمک کننده باشد. پیاده روی به عنوان یک ورزش موثر بر تراکم استخوان بسیار توصیه شده است. ازطرفی انجام فعالیت فیزیکی موجب افزایش تعادل فرد می شود و بدین ترتیب در دوران کهنسالی برای حفظ تعادل فرد بسیار کمک کننده است.