اخبار

امسال همزمان با فرا رسیدن ششم آبان ماه، جهان به پاس افرادی کلاه از سر برمی دارد که بیش از یک قرن در خدمت استقلال اجتماعی افرا د در جامعه تلاش های فراوانی کرده اند. این افراد، نه سیاسی هستند و نه سیاست گذار؛ این ها کاردرمان اند. کاردرمان ها به عنوان عضوی تخصصی در زنجیره درمان فعالیت می کنند تا از افراد مبتلا به معلولیت های جسمی، حرکتی، روانی حاصل از اعمال جراحی، بیماری ها، سکته ها، مادرزادی و یا حتی چالش های اجتماعی، رفع معلولیت کنند و علاوه بر آن تا بازگشت کامل به جامعه و برعهده گرفتن نقش های اجتماعی و مسئولیت ها همراهی کنند.

کار درمانی اما امسال در کشور ما تقریباً 45 ساله می شود، رشته ای که با اعزام اولین نماینده سازمان جهانی بهداشت در ایران مطرح شد و پس از آن وارد فضای دانشگاهی شد تا نخستین کارشناسان کاردرمانی در سال 1356 فارغ التحصیل شوند.

کاردرمانی به عنوان مهمترین و آخرین حلقه زنجیره درمان در بخش سلامت جایگاه خود را تثبیت کرده است. رشته ای که با فضای خاص خود درمان کل نگر را دنبال می کند و تنها به دنبال رفع معلولیت نیست. کار درمان ها ابتدا با فضای روانی بیمار آشنا می شوند تا درمان ابتکاری و هدفمند خود را آغاز نمایند. زیرا بسیار مهم است که بیمار پس از رفع معلولیت بتواند نقش، وظیفه، مسئولیت و یا شغل خود را به نحو احسن انجام دهد. به همین دلیل فضای این حرفه بسیار دو سویه، مبتنی بر روانشناسی مخاطب و در نتیحه استفاده از بهترین راهکار برای هدایت و برگشت بیمار به جامعه می باشد.

شما در نظر بگیرید اگر یک عکاس بر اثر سانحه ای دچار معلولیتی در دست خود شود، وی علاوه بر درمان نیازمند برگشت به وضعیت قبلی و توانایی به دست گرفتن دوربین را دارد. کادرمان ها این را وظیفه خود می دانند که این فرد را با شیوه های خاص مهارتی به توانایی قبلی خود برسانند.

ارزیابی حسی حرکتی، شناختی، ارتقاء مهارتهاي زندگی از جمله ارتباطات اجتماعی، افزایش و حفظ دامنه حرکتی، افزایش و حفظ قدرت عضلات، بازآموزي حسی و حرکتی، آموزش فعالیتهاي روزمره زندگی، بهبود مهارتهاي زندگی مانند ارتباط کلامی و غیرکلامی، روابط فردي و بین فردي، تطابق و مناسب سازي شهر و محل کارو منزل براي معلولین و سالمندان، طراحی، تجویز و ساخت وسایل کمکی واسپلینت، مداخلات زودهنگام براي کودکان درمعرض خطر اختلالات تکاملی بخش بسیار مهمی از اقدامات کاردرمان ها برای بیماران دارای معلولیت های حرکتی و روانی می باشد.

آزیتا عسگری مسئول کلینیک و مربی آموزش کاردرمانی بیمارستان آیت الله طالقانی دغدغه های مهمی درخصوص بهبود اثربخشی کاردرمانی در بیماران دارد. او معتقد است  باید به کادرمانی با توجه به نقش تکمیل کننده در درمان و حلقه واسط اتصال بیماراز فضای درمانی به محیط خانواده بیشتر اهمیت داده شود. به گونه ای که اگر بسیاری از درمان های کلینیکی و تخصصی کامل نشود ما شاهد فقدان فعالیت های اجتماعی افراد زیادی از جامعه خواهیم بود.

عسگری همچنین درمان طولانی مدت را از ویژگی های درمان کامل بیماران معلول دانست که به همین دلیل موجب به وجود آمدن هزینه های فراوانی برای بیماران و خانواده های آنان می شود که بخشی در خصوص درمان است و بخش دیگری در رابطه با مراقبت و نگهداری و اسکان و اقامت بیماران شهرستانی می شود. وی امیدوار است بیمه گذاران با تحت پوشش قرار دادن این بخش مهم درمانی بتوانند دغدغه ای مهم را از خانواده بیماران رفع نمایند.

کادرمان ها به دلیل سپری کردن بخش زیادی از زمان خود در محیط کار و برقراری ارتباط با بیماران، انگیزه قوی تری در تکمیل روند درمان و بهبودی بیمار دارند. آنها علاوه بر جسم و فکر، روان خود را در خدمت درمان قرار می دهند و همراه با یک فرد بیمار به بازسازی معلولیت می پردازند حتی در ورود افراد به جامعه نیز همراهی و مراقبت خود را قطع نمی کنند. جالب است بدانید که کاردرمان ها در بخش تخصصی دیگر از حرفه خود، محیط را برای ادامه زندگی شخصی و شغلی فرد معلول بهینه می کنند. ارائه برنامه و توصیه های معماری بخشی از این تخصص است که بر طبق آن، محیط را برای تردد، دسترسی و انجام امور روزانه بازطراحی می کنند تا فرد معلول بتواند به عنوان یک فرد مستقل و مفید ایفای نقش نماید. «زهرا.م » معلول جسمی است که در بخش اداری یک کارخانه تولیدی مشغول به کار است. او با دریافت خدمات کاردرمانی در محیط کار، هم اکنون با بهینه سازی محیط کار و کاهش ارتفاع سطح کمدهای بایگانی، افزایش ارتفاع برخی سطوح نظیر کشوها و نیز استانداردسازی مسیر حرکت با ویلچر وبرخی اقدامات دیگر به عنوان یکی از کارمندان نمونه مشغول انجام وظیفه می باشد.

پذیرش اجتماعی افرادی که خدمات کاردرمانی را به صورت کامل دریافت کرده اند، تقاضای مهم جامعه کاردرمانی است تا از این طریق فرد بهبود یافته که توانایی جسمی انجام امور روزانه را بازیافته بتواند به لحاظ روانی نیز خود را با جامعه هماهنگ سازد. این پذیرش و باور، ابتدا باید در خانواده شکل بگیرد و سپس به محیط های شغلی و اجتماعی تسری پیدا کند. این حمایت اجتماعی موجب شده است تا «علی» در حال حاضر به عناون وکیل با سابقه در شرکت پدرش مشغول به کار شود. علی خاطره تمام زندگی یک کارشناس کاردرمانی است که از زمان دانشجویی در دانشکده توانبخشی علوم پزشکی شهیدبهشتی با او همراه بوده است. این کارشناس می گوید علی در سنین نوجوانی دچار معلولیت از هر دوپا بود اما به لحاظ ذهنی و ضریب هوشی در وضعیت بسیار مناسبی قرار داشت. در تمام دوران کارورزی با سیر درمان علی همراه شدم و پس از 10 سال همچنان درمان ادامه داشت که علی در رشته حقوق پذیرفته شد. با وجود اینکه پدر علی مالک یک شرکت تولیدی بود اما حاضر به پذیرش او در بخش حقوقی شرکت نبود که با مشاوره ها و حمایت های مختلف این موضوع پذیرفته شد که یک معلول حرکتی می تواند بسیاری ازامور را مانند دیگر انسان ها به انجام برساند. 

امروزه کاردرمانی در کشور علاوه بر نیاز مبرم به تجهیزات و ادوات اختصاصی، به محیط های کلینیکی وسیعی جهت آموزش کادرهای درمانی و دانشجویان خود نیاز دارد.  دانشکده توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی نیز به عنوان یکی از با سابقه ترین مراکز آموزش توانبخشی کشور  با 4 رشته آموزشی خدمات خود را تا مقاطع عالی تحصیلی ارائه می دهد.