اخبار

در تقویم ملی دوازدهم شهریور ماه به نام روز «بهورز» نامگذاری شده است؛ بهورزان کارمندان بهداشتی در روستاها هستند که فعالیت آنان در دهه های اخیر نقش چشمگیری در بهبود وضعیت سلامت و افزایش امید به زندگی جمعیت روستاهای کشور داشته است.

---

به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، وزارت بهداشت در سال 1363، در كشاكش دشواری های عظيم جنگ تحميلي با اتكا به نتايج تجربه های پيشين از اجرای طرح هايي مثل تربيت بهدار، سپاه بهداشت، بهدار روستا در استفاده از نيروهای غيرپزشک در ارائه خدمات بهداشتي درماني از طريق يک نظام منسجم و برای آگاهي يافتن از دشواريی های پيش رو و ترسيم خطوط اصلي راه آينده، به تحقيقي گسترده روی ده درصد از جمعيت روستايي و شهری كشور دست زد.

 

 

نتیجه تحقيق، حكايت از آن داشت كه بيش از چهل درصد از مرگ های كشور در پنج سال اول حيات كودكان اتفاق مي افتد. از كل مرگ هايي كه در پنج سال اول زندگي كودكان پيش مي آيد حدود هشتاد درصد آن مربوط به دوازده ماه اول حيات آنان است.

 

چنين تراكمي از بيماري و مرگ در سال هاي آغازين زندگي كودكان امروز، كه سرمايه هاي فردا هستند مي توانست رقت انگيز و تكان دهنده باشد، اما فاجعه بارتر از آن، اين بود كه تحقيق نشان مي داد حدود يك ششم از اين مرگ ها از شش بيماری عفوني ديفتری، كزاز، سياه سرفه، سل، فلج اطفال و سرخک كه واكسن های مؤثر و معتبر دارند پديد مي آيد، يک ششم ديگر كودكان با بيماری های عفوني ديگري كه واكسن نداشته اما در موارد بسياری قابل پيشگيری يا مهار شدن هستند از دست مي روند و سرانجام نيز بيش از يك پنجم ديگر، قرباني بيماری های اسهالی مي شوند.

 

 به بيان ديگر، تحقيق گسترده سال 1363 به روشنــي نشان مي داد كه هر سال بيش از نيمي از كودكان ايراني قرباني حوادث و بيماري هاي ساده ای هستند كه مبارزه با آن ها ساده و عمدتا محتاج شناخت راه اصولي، آموزش خانواده ها و تربيت نيروهاي ساده اي است كه قادر به ارتباط نزديک با اكثر مردم و آموزش آنان باشند و اين سرآغاز تلاش در مسير راه اندازي شبكه هاي بهداشتي درماني و در نخستين گام گسترش واحدهايي به نام خانه بهداشت در پهنه روستاهای كشور و تربيت نيروهای اصيل و برجسته روستايي به نام بهورز شد.

 

مهم ترین وظایف بهورز چیست؟

 بهورز کارمندی بهداشتی در روستاست که وظایفی همچون شناخت موقعیت جغرافیایی و جمعیتی منطقه، انجام سرشماری در منطقه تحت پوشش، بیماریابی و گزارش موارد جدید بیماری به مراکز بهداشتی درمانی، ارجاع بیماران به سطوح بالاتر، درمان‌های ابتدایی، ارائه آموزش‌های لازم به جمعیت هدف، واکسیناسیون و خدمات تنظیم خانواده را برعهده دارد.

 

همچنین انجام اموری مانند کلرسنجی روزانه و بازرسی‌های بهداشت محیط و حرفه‌ای از کارگاههای تحت پوشش، انجام نمونه گیری‌های لازم، بازرسی وانجام خدمات بهداشتی درمدارس تحت پوشش، آموزش ومراقبت ازبیماران روان، فشار خون ودیابت و نیز ارائه مراقبت‌های اولیه بهداشتی به گروه‌های هدف، شامل مراقبت از کودکان، دانش آموزان، جوانان، میانسالان، سالمندان و نیز مادران باردار در جمعیت روستا یا روستاهای تحت پوشش خانه بهداشت، از دیگر وظایفی است که بهورزان خانه های بهداشت برعهده دارند.

به مناسبت روز بهورز به سراغ چند نفر از بهورزان دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی رفتیم تا از دغدغه ها، تجربیات و به طور کلی حس و حالشان نسبت به نقشی که در نظام سلامت کشور ایفا می کنند بیشتر بدانیم.

 

فرهنگ، ارزش ها و هنجارهای مناطق روستایی تفاوت هایی با بافت شهری دارد و از آن جایی که حوزه فعالیت بهورزان در مناطق روستایی است, این افراد باید برای انجام وظایفشان ملاحظاتی را مدنظر قرار دهند.

 

مریم نمازی که 16 سال سابقه کار دارد، با مدرک فوق دیپلم بهورز یکی از خانه های بهداشت شبکه بهداشت و درمان شمیرانات است؛ وی درباره ویژگی های لازم برای شغل بهورزی می گوید: بهورز باید با اهالی روستا آشنایی داشته باشد و بومی روستا باشد، زیرا در این صورت شناخت بیشتری از اهالی روستا دارد و می تواند خدمت بهتری به مردم ارائه دهد.

 

نمازی درباره نحوه ورودش به این عرصه توضیح می دهد: سال ها پیش خانه بهداشت اعلام کرد که به یک بهورز نیاز دارد، با توجه به علاقه ای که به این حرفه داشتم پس از انجام مصاحبه، قبولی در آزمون و گذراندن دوره آموزشی به مدت 18 ماه، فعالیتم در این شغل را شروع کردم.

 

کاهش میزان مرگ و میردر روستاها، جلوگیری از عوارض حاملگی های متعدد، واکسیانسیون کودکان، آموزش مادران و اموری از این قبیل از جمله مهمترین فعالیت‌های بهورزان در روستاهاست و به همین خاطر بهورزان با مادران باردار و نوزادان آنان تعامل زیادی دارند.

 

او در درباره بازخورد مردم روستا نسبت به خدماتی که انجام می دهد، با خنده می گوید: بهتر است در این باره با مردم روستا گفت و گو کنید، اما خاطرات خوبم در این سال ها کم نیست.

 

این بهورز با سابقه، تجربه کمک به زایمان یک زن در خانه را یکی از شیرین ترین خاطراتش عنوان می کند و می گوید: این زن که اهل افغانستان بود، به همراه خانواده اش به تازگی وارد ایران شده بود و به همین خاطر شناخت زیادی از مراکز درمانی نداشت، چند باری برای انجام مراقبت های دوره بارداری او را دیده بودم تا اینکه یک روز همسرش به من خبر داد که درد زایمان همسرش شروع شده است و من بی درنگ به منزلشان رفتم و به زایمان این زن کمک کردم و خوشبختانه مادر با سلامت کامل نوزادش را به دنیا آورد.

 

نمازی وظایف شغل بهورزی را سنگین و پیچیده توصیف می کند و اضافه می کند: یک بهورز وظایف مختلف و متنوعی دارد که باید برای انجام هریک از این وظایف به صحیح ترین شکل ممکن، انرژی زیادی صرف کند.

 

او درباره زندگی خانوادگی اش توضیح می دهد: همسرم همکار من است و شغل او نیز بهورزی است، او حدودا پنج سال بعد از ازدواجمان وارد این حرفه شد و همکاری ما با یکدیگر کیفیت ارائه خدماتمان را بالاتر برده است.

 

این بهورز با بیان اینکه با همکاری و همفکری همسرش بسیاری از کارهای مربوط به شغلشان را پیش می برند، می گوید: برای مثال همسرم تشخیص می دهد آموزش سالمندان اولویت روستاست، بعد من هم مسئله را بررسی می کنم و پس از مشورت با یکدیگر تصمیم گیری می کنیم.

 

مریم علائینی  بهورز دیگری است که با او گفت و گو کردیم؛ علائینی با 12 سال سابقه کار، بهورز خانه بهداشت روستای افجه است. او مهمترین ویژگی های یک بهورز را آشنایی با مردم روستا عنوان می کند و می گوید: به همین خاطر است که بهورز خانه بهداشت هر روستا را از بومیان همان منطقه انتخاب می کنند.

 

رازداری؛ مهم ترین ویژگی یک بهورز

وی درباره ویژگی های رفتاری یک بهورز تاکید می کند: بهورز باید رازدار مردم باشد، زیرا بافت محل خدمت او روستایی است و مردمی که به او مراجعه می کنند ممکن است مسائلی را با وی در میان بگذارند که حتی اعضای خانواده مانند همسر، والدین و یا فرزندانشان از آن بی خبر باشند.

 

علائینی همچنین برقراری ارتباط صمیمانه بین بهورز با مردم را از دیگر خصوصیات لازم برای این شغل عنوان می کند و می گوید: بهورز باید بتواند نکات بهداشتی و درمانی را با زبان ساده به مردم توضیح دهد و در ارتباط با مردم بیانی روشن و واضح داشته باشد.

 

این بهورز در ادامه علاقه مندی به این شغل را شرط جدایی ناپذیر فعالیت در این شغل عنوان می کند و می گوید: بهورز وظایف متنوع و زیادی دارد و روز به روز نیز بر دایره وظایفش افزوده می شود، اگر فرد به شغلش علاقه مند نباشد هرگز نمی تواند از عهده این مسئولیت ها برآید.

 

قاعدتا بیشتر افرادی که به خانه های بهداشت مراجع می کنند برای حل مشکلی خاص روانه شده اند؛ علائینی نیز با یادآوری این نکته تاکید می کند: بهورز باید با مردم ابراز همدردی کند و بتواند با آنان طوری ارتباط برقرار کند که آن ها حس کنند باری از روی دوششان برداشته شده است.

 

از علائینی درباره انگیزه اش برای ادامه این حرفه می پرسم و می گوید: بازخورد مثبت مردم مهمترین انگیزه من برای ادامه این مسیر است؛ علاوه بر این هر از گاهی کارشناسان مختلف حوزه سلامت از خارج کشور از مرکزی که در آن مشغول به خدمت هستم بازدید می کنند؛ زمانی که آنان خدماتی که من به عنوان بهورز در ارائه آن نقش دارم را تایید می کنند، نسبت به شغلم بسیار احساس رضایت می کنم.

 

زندگی شخصی یک بهورز با شغلش گره خورده است

این بهورز در ادامه تاکید می کند: زندگی شخصی یک بهورز با شغلش گره خورده است؛ زمان هایی وجود دارد که خانواده ام در منزل منتظر من هستند اما من در حال انجام وظایفی همچون بازدید، مراقبت از یک زن باردار و یا گرفتن فشارخون یک مراجعه کننده ام؛ حتی گاهی اوقات خانواده ام نیز درگیر کار من می شوند؛ برای مثال برای انجام برخی از بازدیدهای بهداشت محیط همسرم نیز مرا همراهی می کند.

 

وی در پایان صحبت هایش به بهورزانی که تجربه کمتری دارند و یا کسانی که می خواهند وارد این حرفه شوند، توصیه می کند: هرکسی که می خواهد وارد این مسیر شود باید انگیزه و توانایی بسیار بالایی داشته باشد؛ این طور نباشند که در میان مسیر وقتی سختی های کار را دیدند از انتخابشان پشیمان شوند، همچنین به این فکر کنند که خدایی وجود دارد که ناظر تلاش آنان برای حل مشکلات مردم است.

 

دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی این روز را به تمام بهورزان کشور و به ویژه به بهورزان این دانشگاه که مسئولانه و صادقانه برای ارتقای نظام سلامت کشور تلاش می کنند، تبریک می گوید.

 

انتهای پیام/