اخبار

پس از گذشت سال ها از کشف تنباکو و تولید مواد دخانی سنتی دودزا که به طور عمده سیگار، قلیان، چپق و پیپ را شامل می شد، صنایع تولید کننده دخانیات برای فرار از قوانین کنترلی و سختگیرانه ای دولت ها همچنان در تلاشند تا  اهداف و منافع خود را تامین کنند.

---

به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی شهیدبهشتی، در گزارشی که توسط تحقیقات سازمان جهانی بهداشت، انجمن سرطان آمریکا، مرکز پیشگیری و کنترل عفونت بیماری ها و مرکز ملی مطالعات اعتیاد منتشر شده اعلام شد: شرکت های تامین کننده دخانیات برای گسترش بازار مصرف و حفظ وابستگی مصرف کنندگان به نیکوتین، همواره در تلاشند برای تولید محصولات جدید با استفاده از انواع مواد معطر و اسانس باهدف افزایش جذابیت های کاذب و فریبنده به اهداف خود برسند.

 

 

 تولید این محصولات در حال تبدیل به یکی از مسیرهای توسعه و پیشرفت صنعت دخانیات در جهان است که از جمله این مواد دخانی نوپدید، محصولات بدون دود هستند که به شکل قابل توجهی در سال های اخیر ترویج یافته اند که مصرف تنباکوهای بدون دود، سیگارهای الکترونیک و مشکلات مصرف دخانیات در جهان از جمله آن است.

 

این تنباکوها، بدون سوختن یا تجزیه در اثر حرارت، استفاده می شوند و محصولات بدون دود شامل انواعی از توتون خام یا فرآوری شده است که به روش های جویدنی، مکیدنی و استنشاقی مصرف می شوند.

 

در ابتدای تولید و عرضه این محصولات، هنوز تحقیقات علمی روی مضرات آن ها صورت نگرفته بود و گزارشی مبنی بر آسیب رساندن این محصولات وجود نداشت و استعمال آن ها نیز ممنوع  نشده بود، اما پس از بررسی مستندات علمی، سازمان جهانی بهداشت استفاده از آنها را در مجامع عمومی و بین المللی هم ممنوع اعلام کرد و در نهایت کشورها را ملزم کرد که در اجرای ماده 13 کنوانسیون کنترل دخانیات هیچ گونه تبلیغاتی از این محصولات انجام ندهند، زیرا این ابزاری برای مصرف دخانیات است.

 

خطرات سلامتی محصولات بدون دود

 

استفاده از هر نوع محصول دخانی بدون دود یک خطر عمده برای سلامت است وهیچ نوع تنباکوی بدون دود جایگزین ایمنی برای سیگار نیست، با این وجود، شرکت های دخانیات اغلب این محصولات را به عنوان جایگزین برای استعمال در مکان هایی که مجاز به استعمال دخانیات نیستند به بازار عرضه می کنند و این در حالی است که با توجه به شواهد به دست آمده در مورد آسیب رسانی این محصولات، بسیاری از کشورها محدودیت های شدیدی برای ممنوعیت استعمال سیگار الکترونیک و سایر محصولات نوپدید در اماکن عمومی اعمال کرده اند.

 

استفاده از محصولات بدون دود می تواند موجب مشکلات جدی سلامتی شودکه تاثیر سیگارهای الکترونیک و ویپ در شیوع کووید 19از جمله آن است.

شواهد نشان می دهد که سیستم های تحویل نیکوتین الکترونیکی  (ENDS) و سیستم های الکترونیکی تحویل غیر نیکوتینی دود، که بیشتر به آنها سیگار الکترونیکی گفته می شود، برای سلامتی مضر و بدون شک نا ایمن هستند و  مواد منتشره از سیگارهای الکترونیکی به طور معمول حاوی نیکوتین و سایر مواد سمی است که هم برای کاربران و هم برای غیر کاربرانی که در معرض آئروسلهای دست دوم قرار دارند مضر است همچنین استفاده از سیگارهای الکترونیکی همچنین خطر ابتلا به بیماری های قلبی و اختلالات ریه را افزایش می دهد.

 

با توجه به شواهد روزافزون كه استفاده از سيگار الكترونیک می تواند با آسيب های ريه همراه باشد و مطالعات انجام شده درباره ارتباط شيوع آسيب ريه در آمريكا با سيگار الكترونيكی يا استفاده از ابزارآلات گرم کننده و تبخير کننده تنباکو، آسیب ریه همراه  بیماری کووید 19 می تواند پیامدهای ناگواری برای مصرف کنندگان این محصولات داشته باشد. این امر به این دلیل است که ویروس کووید 19 بر دستگاه تنفسی تأثیر می گذارد.

 

 علاوه بر این، استفاده از سیگار الکترونیکی ممکن است ژن های پاسخ ایمنی و التهابی در سلولهای اپیتلیال بینی را به روشی مشابه دود سیگار سرکوب کند که ممکن است کاربران سیگار الکترونیکی را مستعد بیماری کرونا ویروس کند. وجود مواد حامل، مانند گلیسرین، در محلول سیگار الکترونیک با آسیب به کیسه های هوایی ریه سبب افزایش خطر ابتلا به بیماری کرونا ویروس کند و  تماس دست با دهان توسط مصرف کنندگان سیگار الکترونیکی نیز می تواند خطر ابتلا به بیماری کرونا ویروس را تشدید کند.

 

 چنانچه سیگار الکترونیکی و ابزارآلات نوپدید مصرف تنباکو به صورت مشترک استفاده شود، خطر انتقال ویروس نیز افزایش می یابد و با توجه به اینکه سیاست تعطیلی اماکن عرضه کننده این محصولات در دستور کار مقابله با کرونا ویروس قرار گرفت و این موضوع دسترسی به سیگارهای الکترونیکی را محدود کرد احتمال به اشتراک گذاشتن این محصولات در این شرایط، خصوصا در بین جوانان، ممکن است رایج تر شود که به انتقال بیماری کرونا ویروس کمک می کند.

 

تنباکوی بدون دود و ناس و شیوع کرونا ویروس

 

مصرف این نوع تنباکوها که عمدتا بصورت جویدنی است (به عنوان نمونه ناس)  موجب وارد شدن آسیب به مخاط دهانی به واسطه آهک و مواد خورنده و ساینده موجود در آن و سبب تسهیل در ورود ویروس از طریق مخاط که یکی از شایعترین راههای ابتلا می باشد می شود. از طرف دیگر تنباکوی جویدنی با تضعیف سیستم ایمنی و نیز تاثیر بر افزایش دیابت و بیماریهای قلبی و سرطان سبب می شود تا افراد مصرف کننده مبتلا، بیشتر از افراد عادی در معرض افزایش تحمل عوارض و مرگ ومیر باشند و به دلیل تاثیر مصرف این نوع تنباکو بر تشدید تولید بزاق دهان و دفع بزاق در محیط های عمومی موجب می شود که در صورت مبتلا بودن فرد به بیماری کرونا ویروس، این بیماری به شدت انتقال یابد.

 

 برخی از کشورهای جهان جرایم بسیار سنگینی، از جمله زندان برای افرادی که با مصرف تنباکوی جویدنی بزاق خود را در محیط های عمومی رها می کنند وضع کرده اند. البته در کشور ایران تولید و مصرف انواع سیگارهای الکترونیکی و تنباکوهای بدون دود ممنوع است.

 

محصولات بدون دود و بروز انواع سرطان

 

بسیاری از محصولات بدون دود حاوی مواد شیمیایی سرطان زا هستند و مضرترین مواد ایجاد کننده سرطان در محصولات بدون دود، نیتروزآمین های مخصوص توتون و تنباکو(TSNA) هستند که سطح نیتروزآمین ها بسته به نوع محصول متفاوت است. هر چه سطح این مواد شیمیایی بالاتر باشد، خطر ابتلا به سرطان بیشتر است.

 

سرطان های مرتبط با استفاده از محصولات بدون دود شامل سرطان های دهان، زبان، گونه، لثه، مری و لوزالمعده استو سایر مواد شیمیایی موجود در مواد دخانی نیز می توانند موجب سرطان شوند که این مواد عبارتند ازیک عنصر رادیواکتیوpolonium-210)) که در کود تنباکو یافت می شود.

 

مواد شیمیایی تشکیل شده در زمان حرارت دیدن تنباکو (هیدرو کربن های آروماتیک چند هسته ای) که به عنوان هیدرو کربن های آروماتیک چند حلقه ای شناخته می شوند (فلزات مضرآرسنیک، بریلیوم، کادمیوم، کروم، کبالت، سرب، نیکل و جیوه)

 

 مشکلات دهان و دندان

محصولات بدون دود می تواند لکه هایی سفید یا خاکستری در داخل دهان ایجاد کند(Leukoplakia) که می تواند منجر به سرطان شود، لکوپلاکیا یک لکه خاکستری سفید در دهان است که می تواند به سرطان تبدیل شود. این تکه ها قابل جدا شدن نیستند و معمولاً بدون درد هستند و هر چه فرد از تنباکوی جویدنی (خوراکی) بیشتر استفاده کند احتمال ابتلا به لکوپلاکیا بیشتر است و قطع تنباکو معمولاً لکه را از بین می برد اما در صورت وجود علائم سرطان زودرس ممکن است به درمان نیاز باشد. مطالعات بسیاری، میزان بالای ایجاد لکوپلاکیا در دهان در اثر استفاده کاربران از تنباکوی جویدنی را نشان می دهند.

 

محصولات بدون دود می تواند باعث بیماری لثه، پوسیدگی دندان و ریزش دندان شود

 

خطرات تولیدمثل استفاده از محصولات بدون دود در دوران بارداری می تواند خطر زایمان زودرس و تولد نوزاد مرده را افزایش دهد و اثرات سوئی بر رشد جنین در دوران بارداری دارد.

 

نیکوتین موجود در محصولات بدون دود که در دوران بارداری مورد استفاده قرار می گیرند نیز می تواند بر چگونگی رشد مغز کودک قبل از تولد تاثیر بگذارد.

 

سایر مشکلات سلامتی محصولات بدون دود

ممکن است خطر مرگ در اثر بیماری های قلبی و سکته مغزی را افزایش دهد، می تواند منجر به مسمومیت با نیکوتین یا حتی مرگ در کودکانی شود که آن را با آب نبات اشتباه می گیرند، محصولات بدون دود حاوی نیکوتین است که بسیار اعتیاد آور است و می تواند منجر به مصرف سیگار و استفاده از اشکال دیگر دخانیات شود، در حقیقت استفاده از هر دو مورد سیگار و تنباکوهای بدون دود به خصوص در میان جوانان رواج دارد این می تواند خطرات سلامتی بیشتری در آینده نسبت به استفاده از هر یک از محصولات به تنهایی همراه داشته باشد.

 

سیگارهای الکترونیکی  و خطرات سلامتی ناشی از مصرف

 

سیگارهای الکترونیکی با نام های مختلفی شناخته می شوند، از جمله سیستم های تحویل نیکوتین الکترونیکی(ENDS)، سیستم های تحویل نیکوتین جایگزین(ANDS)، قلیان های الکترونیکی، قلم های ویپ، بخارسازها، ویپ ها و سیستم های مخزن. سیگارهای الکترونیکی در شکل ها و اندازه های مختلفی موجود هستند. آنها می توانند مانند سیگارت، سیگار، لوله، قلم، درایوهای فلشUSB  یا به اشکال دیگر به نظر برسند. سیگارهای الکترونیکی حاوی تنباکو نیستند اما بسیاری از آنها حاوی نیکوتین هستند که از تنباکو حاصل می شود. به همین دلیل سازمان غذا و دارو(FDA) آنها را به عنوان محصولات دخانی طبقه بندی می کند.

 

سیگارهای الکترونیکی، مایعی را که مایع الکترونیکی نامیده می شود حرارت می دهند تا آن را به یک آئروسل تبدیل کنند (گاهی اوقات بخار نیز نامیده می شود). مصرف کنندگان سیگار الکترونیکی آن را در ریه های خود تنفس می کنند. سیگارهای الکترونیکی و بخارات آن ممکن است حاوی مواد شیمیایی یا موادی باشند که در زیر به آن ها اشاره شده است:ترکیبات آلی فرار(VOCs)

در سطوح مشخص، ترکیبات آلی فرار می توانند موجب سوزش چشم، بینی و گلو، سردرد و حالت تهوع و باعث آسیب به کبد، کلیه و سیستم عصبی شوند.

 

مواد شیمیایی طعم دهنده

 

برخی از طعم دهنده ها نسبت به سایر مواد سمی تر هستند. مطالعات نشان داده است که برخی از طعم دهنده ها حاوی مقادیر مختلفی از یک ماده شیمیایی به نام دیاستیل(diacetyl) هستند که با یک بیماری جدی ریه به نام التهاب نایژک ها(Bronchiolitis) مرتبط شده است.

 

این ماده ایجاد کننده سرطان است و در صورتی که مایع الکترونیکی خیلی گرم شود ممکن است شکل بگیرد و به عنوان پف خشک شناخته می شود.

 

گزارش هایی حاکی از انفجار سیگارهای الکترونیکی و ایجاد جراحات جدی وجود دارد. معمولا این انفجارها ناشی از باتری های معیوب است یا به دلیل اینکه باتری ها آنطور که باید عمل نمی کردند. دیده شده که در حین مصرف سیگار الکترونیکی، کپسول حاوی نیکوتین و مواد دودزا در صورت فرد منفجر و منجر به آسیب رساندن به بینایی و پوست افراد شده است. حتی گزارش ها حاکی از آنست که در برخی کشورها کودکان کپسول حاوی مواد دودزا و نیکوتین را بلعیده و منجر به مرگ آنان شده است.

نیکوتین بسیار اعتیاد آور است و در بیشتر سیگارهای الکترونیکی یافت می شود. این نگرانی خاص در مورد بهداشت عمومی وجود دارد که کودکان و نوجوانان در برخی از کشورها به طور فزاینده ای از سیگار الکترونیکی استفاده می کنند. قرار گرفتن کودکان و نوجوانان در برابر نیکوتین می تواند اثرات طولانی مدت و مخربی بر رشد مغز داشته و منجر به اعتیاد به نیکوتین شود.

 

سیگارهای الکترونیکی هنوز هم نسبتاً جدید هستند و برای شناختن اثرات سلامتی طولانی مدتی که ایجاد می کنند تحقیقات بیشتری لازم است. با اینکه هنوز اثرات طولانی مدت سیگارهای الکترونیکی ناشناخته است، اما اخیراً گزارش هایی مبنی بر بیماری جدی ریوی در برخی افراد با استفاده از سیگارهای الکترونیکی یا سایر دستگاه های تبخیرvaping منتشر شده است.

 

همه محصولات دخانی از جمله سیگارهای الکترونیکی می توانند خطرات سلامتی برای مصرف کننده ایجاد کنند. به عنوان مثال سیگارهای الکترونیکی می توانند ریه ها را تحریک کنند و اثرات منفی بر روی قلب بگذارند و علائمی مانند سرفه، مشکل در تنفس یا درد قفسه سینه، حالت تهوع، استفراغ یا اسهال و خستگی، تب یا کاهش وزن ایجاد کند.

 

در برخی از موارد، علائم به اندازه کافی شدید بوده اند که نیاز به بستری شدن داشته اند و در برخی نیز مرگ در اثر بیماری اتفاق افتاده است. این مهم است که بدانیم ذرات معلق در هوا (بخار) ناشی از مصرف سیگار الکترونیکی حاوی برخی مواد شیمیایی ایجاد کننده سرطان است، اگر چه در مقادیر قابل توجهی کمتر از دود سیگار است.

 

  باورهای غلط

 

این باور غلط که استفاده از تنباکوهای بدون دود و سیگارهای الکترونیکی می تواند به ترک سیگار کمک کند ولی واقعیت این است که تولیدکنندگان ادعا می کنند که محصولات بدون دود می توانند به افراد در ترک سیگار کمک کنند، اما هیچ مدرکی مبنی بر اینکه محصولات بدون دود به مصرف کنندگان دخانیات در ترک آن کمک می کند وجود ندارد و استفاده از این محصولات نه تنها مصرف سیگار را کاهش نمی دهد بلکه باعث وابستگی شدید به نیکوتین می شود. تا به امروز، تا حدودی به دلیل تنوع محصولات تدخینی الکترونیک و اطمینان کم پیرامون بسیاری از مطالعات، پتانسیل این ابزار به عنوان یک مداخله ترک دخانیات در سطح جمعیت نامشخص است. مصرف کنندگان دخانیات باید کاملاً  مصرف این مواد را ترک کنند و مراقب باشند که به مصرف کننده سیگارهای الکترونیکی که خطراتی برای سلامتی خودشان محسوب می شوند، تبدیل نشوند. استفاده از هر یک از این محصولات ممکن است خطر ابتلا به بیماران مبتلا به کووید 19 را افزایش دهد.

 

تنباکوهای بدون دود، سالم تر از سیگارهای معمولی هستند این ادعا نیز کاملابی پایه و اساس است  و استفاده از تنباکوهای بدود دود بی خطر نیست و با سرطان دهان، سرطان مری و سرطان لوزالمعده در ارتباط است. همچنین می تواند موجب بیماری های قلبی، بیماری های لثه و ضایعات دهانی(Leukoplakia ) شود.

 

سومین باور غلط قرار گرفتن در معرض آئروسل دست دوم محصولات گرم کننده تنباکو و سیگار الکترونیکی مضر نیست! اما واقعیت این است که ذرات معلق در هوا که از محصولات گرم کننده تنباکو تولید می شوند، شامل مقادیر کمتری از مواد مضر نسبت به دود سیگارهای معمولی هستند ولی این بدان معنی نیست که این محصولات بی خطر هستند. اثرات طولانی مدت استفاده از سیگارهای الکترونیکی یا قرار گرفتن در معرض آنها هنوز ناشناخته است. با این وجود، شواهد نشان می دهد که ذرات معلق در هوا حاوی مواد شیمیایی سمی از جمله نیکوتین و سایر موادی هستند که می توانند منجر به سرطان شوند. اگر چه سیگارهای الکترونیکی مانند سیگارهای حاوی تنباکو دود نمی کنند اما مردم را در معرض آئروسل دست دوم یا بخار قرار می دهند که حاوی مواد مضر می باشد.

 

چهارمین باور غلط نیز این است که استفاده از سیگارهای الکترونیکی و محصولات گرم کننده تنباکو، عامل خطر برای ابتلا به بیماری کرونا ویروس نیست ولی واقعیت این است که سیگارهای الکترونیکی و محصولات گرم کننده تنباکو گزینه های ایمن تر و بی خطر نیستند و ممکن است منجر به افزایش خطر علائم شدید بیماری کرونا ویروس و بستری شدن فرد مصرف کننده در بیمارستان شود.

 

وضعیت مقررات مربوط به تولید، توزیع و مصرف محصولات نوپدید دخانی در ایران

 

با توجه به توصیه های سازمان جهانی بهداشت و مخاطرات بهداشتی مصرف محصولات دخانی نوپدید (سیگار و قلیان الکترونیک/ مواد دخانی بدون دود) و نگرانی های ناشی از گسترش این محصولات خطرناک در جامعه، در سال 1384 ممنوعیت تولید، فروش، واردات و صادرات آنها از سوی وزارت بهداشت به وزارت صنعت، معدن و تجارت اعلام شد.

 

 اشاره به این موضوع ضروری است که هر گونه از این محصولات موجود در بازار به صورت قاچاق وارد کشور می شود.

 

بر اساس دستورالعمل تعاریف، شمول و ویژگی های تبلیغات مواد دخانی (مصوب نهمین جلسه ستاد کشوری دخانیات) هر نوع وسیله ای که به منظور مصرف محصولات دخانی و شبیه سازی آن به کار می رود، از قبیل چوب سیگار، قلیان، پیپ، چپق، کاغذ سیگار، فیلتر و تجهیزات پیچیدن سیگار و توتون، سیگار و قلیان الکتریکی و الکترونیکی و... تحت عنوان ابزار مصرف دخانیات طبقه بندی شده است.

 

مطابق ضوابط اختصاصی خريد، فروش، حمل و نگهداري محصولات دخانی و کالاهای تبلیغی دخانی (موضوع ماده (2) دستورالعمل تبصره (4) الحاقی ماده(18) قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز)، خرید و فروش قلیان الکترونیکی و گازی و سیگار الکترونیکی، تنباکوهای بدون دود از هر نوع، سنگ بخار، دستگاه‌های گرم¬کننده یا تولیدکننده بخار تنباکو، قطعات و متعلقات آن‌ها به شکل تجاری ممنوع است.

 

به منظور جلوگیری از تبلیغات گسترده و روزافزون انواع محصولات نوپدید از جمله سیگار و قلیان الکترونیکی و غیره در فضای مجازی که با قانون جامع کنترل و مبارزه ملی با دخانیات و دستورالعمل تعاریف، شمول و ویژگی های تبلیغات مواد دخانی مغایرت دارد، تاکنون پیگیری های مکرر توسط وزارت بهداشت از پلیس فتا برای مسدود سازی سایت های مختلف تبلیغاتی انجام شده است.

 

 

انتهای پیام/

 

کدخبرنگار:7701س.ق