نیم قرن از کشف تب کریمه کنگو در ایران گذشت/ برای مقابله با این بیماری چه باید کرد؟
دکتر مسعود مردانی استاد گروه عفونی و عضو هیأت موسس مرکز تحقیقات بیماری های عفونی و گرمسیری دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی گفت: تب خونریزی دهنده کریمه کنگو (CCHF) یک بیماری خونریزی دهنده تب دار حاد است که بوسیله کنه منتقل می شود. شیوع این بیماری بیشتر در فصل گرم سال همزمان با فصل فعالیت مخزن بیماری )کنه ها( می باشد و در آسیا، اروپا و افریقا وجود دارد. مرگ و میر بالا دارد و همه گیریهای داخل بیمارستان آن نیز شایع هستند.
دکتر مسعود مردانی استاد گروه عفونی و عضو هیأت موسس مرکز تحقیقات بیماری های عفونی و گرمسیری دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی گفت: تب خونریزی دهنده کریمه کنگو (CCHF) یک بیماری خونریزی دهنده تب دار حاد است که بوسیله کنه منتقل می شود. شیوع این بیماری بیشتر در فصل گرم سال همزمان با فصل فعالیت مخزن بیماری )کنه ها( می باشد و در آسیا، اروپا و افریقا وجود دارد. مرگ و میر بالا دارد و همه گیریهای داخل بیمارستان آن نیز شایع هستند.
عضو کمیته کشوری CCHF در ادامه توضیح داد: با وجودی که بیماری مخصوص حیوانات است ولی موارد تک گیر و همه گیریهای ناگهانی این بیماری در انسان ها نیز اتفاق می افتد. در ایران برای اولین بار شوماکوف و همکاران در سال1970 حضور CCHF در ایران را ثابت کرده و آنتی بادیCCHF را در سرم 45 گوسفند که از تهران به مسکو فرستاده شده بود شناسایی کردند. سعیدی و همکاران نیز در سال 1354، آنتی بادی برعلیه ویروس CCHF را در 48 نفر از 351 نفر ) 13 درصد( در مناطق دریای خزر و آذربایجان شرقی جدا کرد.
در سال 1378 اولین مورد قطعی این بیماری در ایران توسط دکتر مسعود مردانی از دانشگاه علوم پزشکی شهر کرد گزارش شد که بدنبال آن کمیته کشوری تب های خونریزی دهنده در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی شکل گرفت. اکنون بیش از 15 سال از شیوع این بیماری در ایران می گذرد.
راه های انتقال تب خونریزی دهنده کریمه کنگو (CCHF)
دکتر مردانی درخصوص راه های انتقال این بیماری گفت: ویروسCCHF اصولاً در طبیعت بوسیله کنه های سخت گونه Hyalomma منتقل می شود، ویروسCCHF توانائی انتقال از طریق تخم و نیز انتقال در مراحل مختلف بلوغ کنه را دارد. مهمترین راه آلودگی کنه، خونخواری کنه Hyalomma نابالغ از مهره داران کوچک می باشد. عفونت در انسان پس از گزش کنه آلوده یا له کردن آن روی پوست نیز ایجاد می¬ شود. بیماری در حیوانات اهلی هیچگونه علایم مشخصی ندارد و خطر انتقال بیماری در انسان در طی ذبح حیوان آلوده و یا یک دوره کوتاه پس از ذبح حیوان آلوده وجود دارد. ) بدنبال تماس با پوست یا لاشه حیوان( همچنین تماس با خون و بافت بیماران بخصوص در مرحله خونریزی یا انجام هرگونه اعمالی که منجر به تماس انسان با خون، بزاق، ادرار، مدفوع و استفراغ آنها شود، باعث انتقال بیماری می شود. بیمار در طی مدتی که در بیمارستان بستری است بشدت برای دیگران آلوده کننده است، عفونت های بیمارستانی بعد از آلودگی با خون و یا ترشحات بیماران شایع می باشند.
این استاد گروه عفونی در ادامه افزود: دامداران و کشاورزان، کارگران کشتارگاه ها، دامپزشکان و کارکنان بهداشتی و درمانی )بیمارستان ها) بیشتر در معرض خطر این بیماری هستند.
علایم بالینی تب خونریزی دهنده
دکتر مردانی درمورد علایم بالینیاین بیماری خاطرنشان کرد: علایم بالینی بیماری با شروع تب، دردهای استخوانی عضلانی و علایم غیر اختصاصی شبیه آنفلوآنزا در فصل بهار یا تابستان شروع می شود، سپس نشانه های خونریزی و اکیموس در تنه و اندام ها دیده می شود و در مراحل پیشرفته خونریزی از ارگان های مختلف ایجاد می شود. در فرم شدید بیماری، بیمار با خونریزی و علائم DIC فوت می کند و میزان مرگ و میر بیماری بین 10 تا 30 درصد است. مطالعات محققین دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی که به عنوان رفرانس درمان این بیماری در کتاب مندل نیز درج شده است حاکی از کارایی درمان خوراکی داروی ریباویرین در این بیماران است.
لازم به ذکر است این رفرانس بعد از حدود 15 سال هنوز به نام دکتر مسعود مردانی در کتاب مندل درج شده است. همچنین این دارو در نشریه علمی CID چاپشده و بهعنوان یک داروی effective در دنیا شناخته شده است.
توصیه هایی برای پیشگیری از تب خونریزی دهنده کریمه کنگو (CCHF)
استاد گروه عفونی دانشگاه برای پیشگیری از CCHF رعایت موارد زیر را متذکر شد: از نقطه نظر پیشگیری ضرورت دارد از تماس با کنه آلوده به ویروس و نیز افرادی که درمعرض خطر این بیماری هستند (عمدتاً قصابان، سلاخان و افرادی که در کار تهیه و فروش دام می باشند)، خودداری شود و توصیه می شود که همه شهروندان برای جلوگیری از گسترش روزافزون تب کریمه کنگو درکشور به نکات بهداشتی در این زمینه توجه کامل داشته و از خرید دام از مراکز غیرمجاز خودداری کنند. ذبح دامها در کشتارگاههای مجاز از مهمترین راههای جلوگیری از این بیماری در بین شهروندان و افراد درگیر با این بیماری است و مهمترین وظیفه و راه پیشگیری از این بیماری جلوگیری از ذبح و فروش و عرضه غیربهداشتی و غیر مجاز دامها در سطح شهر است.
قابل ذکر است که گوشت تهیه شده توسط مردم از قصابی هایی که لاشه گوشت به مهر دامپزشکی ممهور شده است، عاری از ویروس بوده و شهروندان با خیال راحت آن را می توانند مصرف کنند، زیرا بعد از ذبح حیوان به علت جمود نعشی و پایین آمدن PH بافت و گوشت، ویروس تب کنگو از بین می رود. لذا تاکید می شود که از تماس مستقیم و بدون استفاده از دستکش با گوشت نذری که بلافاصله بعد از ذبح دراختیار عزیزان قرار می گیرد، جدداً خودداری شود و ترجیحاً 24 ساعت بعد از ذبح نسبت به تقسیم و استفاده از گوشت اقدام نمایند.