اخبار

طب سنتی ایرانی با توجه به تغییرات آب و هوایی در فصول مختلف، برای حفظ سلامتی افراد در هر یک از فصول توصیه های طبی مناسب مزاج آن فصل را ارایه می کند.

دکتر رضا ایلخانی استادیار دانشکده طب ایرانی دانشگاه علوم پزشکی شهیدبهشتی در خصوص توصیه های طب ایرانی در فصل زمستان اظهار داشت: قبل از بیان این توصیه ها لازم است به این نکته اشاره کنم که بین فصول تقویمی و فصول طبی باید تفاوت قائل شد.

وی در توضیح تفاوت این دو مقوله با اشاره به فصل بهار گفت؛ بهار تقویمی در کل ایران از اول فروردین شروع و آخر خرداد به اتمام می رسد. در حالی که شروع و پایان بهار طبی، در نقاط مختلف کشور یکسان نیست. به عنوان مثال در شهرهای جنوبی ایران مدت بهار کمتر از سه ماه و در برخی مناطق شمالی بیش از سه ماه است.

دکتر ایلخانی با بیان این مطلب که فصول طبی بر اساس میزان گرمی، سردی، تری و خشکی هوا تعیین می شود  افزود: بر اساس این تقسیم بندی فصل بهار فصلی است که انسان به سبب اعتدال هوا نه نیاز به پوشش زیاد دارد تا از سرما حفظ شود و نه نیاز به وسایل خنک کننده دارد تا از گرما محفوظ باشد. شروع فصل بهار همراه با رویش گیاهان و سبز شدن آن ها و شکوفه دادن درختان می باشد و  دراین  فصل طبیعت سبز و خرم است.

وی افزود: فصل تابستان طبی نیز فصلی است که بدنبال بهار می آید و در طول روز نیاز به وسایل خنک کننده وجود دارد. فصل پاییز طب نیز برگ درختان زرد شده و می ریزد و در روز معمولاً نیاز به پوشش زیاد و وسایل خنک کننده نداریم. اما شب‌ ها سرد بوده و نیاز به وسایل گرم کننده می باشد.

دکتر ایلخانی تصریح کرد: در فصل زمستان طبی بدلیل سردی هوا مردم نیاز به پوشش زیاد و وسایل گرم کننده حتی در طول روز دارند و نزولات آسمانی نیز معمولاً به صورت برف می باشد. بنابراین توصیفات به عنوان مثال بهار طبی در شهر تهران از حدود 15 اسفند شروع می شود و تا اواخر اردیبهشت ادامه دارد.

استادیار طب سنتی دانشگاه در ادامه خاطرنشان کرد: هر یک از فصول چهارگانه دارای مزاج ویژه خود هستند؛ فصل بهار؛ معتدل،  فصل تابستان؛ گرم و خشک، فصل پاییز؛ سرد و خشک و فصل زمستان؛ سرد و تر می باشد.

وی تاکید کرد: هر فصلی از فصول چهارگانه زمینه ساز ابتلای انسان به برخی بیماری هاست. بنابراین به دلیل کیفیت غالب آن فصل نیاز به انجام تدابیر ویژه‌ای داریم تا سلامتی انسان در آن فصل حفظ شود.

دکتر ایلخانی در ادامه اظهار داشت: زمستان دارای مزاج سرد و تراست، به ویژه اگر بارش‌های آسمانی بصورت برف باشد. زمستان موافق مزاج جوانان و افراد گرم و خشک و از طرفی فصلی نامناسب برای کهنسالان و مزاج‌های سرد و تر می باشد. در این فصل زمینه ابتلا به برخی بیماری‌ها از جمله: زکام، سردردهای بلغمی، درد مفاصل از نوع بلغمی، عفونت های ویروسی و باکتریال ریوی بیشتر است.

 

 استفاده بیشتر از آفتاب

وی با اشاره به توصیه های طب ایرانی برای فصل زمستان گفت:  چون مزاج آفتاب، گرم و خشک است، توصیه می شود روزانه 20 دقیقه زیر نور آفتاب قدم بزنید بویژه در مناطق مرتفع باید از آفتاب بیشتری استفاده کرد.

 

 استفاده از غذاهای معتدل و غلیظ

در فصل زمستان قوه هاضمه قوی تر از سایر فصول است و هرچه انسان قوه هاضمه قوی‌تری داشته باشد غذاهای غلیظ‌تر مناسبت بیشتری دارد. حلیم، کله‌پاچه، گوشت، گوشت گوساله یکساله، (گوشت گاو مضر است) آش‌های با ادویه گرم وانواع سرخ کردنی‌ها با روغن های مناسب، بلدرچین و تخم مرغ آب‌پز نمونه‌هایی از این غذاها هستند. همچنین باید گفت غذاهایی که در آن از گردو، سیر، پیاز و روغن استفاده شده ‌باشد اصولاً دفع سرما می کنند  که این نکته به کوهنوردان در ارتفاعات سرد توصیه می شود.

 

اجتناب از غذاهای سرد و تر

از مصرف غذاهایی با مزاج سرد و تر مانند آش دوغ، آش ماست و آنچه در فصل تابستان توصیه می شود باید پرهیز کرد.

 

استفاده از سبزیجات با طبیعت گرم و خشک

در این فصل بیشتر از سبزیجات با طبیعت گرم و خشک مانند کرفس، کلم، سیر و پیاز استفاده کنید.

 

پرهیز از استفراغات طبی

در این فصل حتی المقدور باید از اقداماتی مانند فصد، حجامت، قی و اسهال پرهیز شود (مگر با تجویز پزشک). در هوای سرد، تحریک اخلاط بدن با اعمالی نظیر فصد، حجامت و ... باعث حرکت در جهت خلاف طبیعت و در نتیجه تضعیف و تحلیل حرارت غریزی و قوای بدنی می‌شود. از طرفی در فصل زمستان، آنچه مطلوب بدن است، زیادی خون به دلیل مزاج گرم و تر آن است در حالیکه حجامت و فصد خلاف این موضوع عمل می کنند.

 

ورزش: بیش از سایر فصول

با توجه به این که نتیجه ورزش گرم و خشک شدن بدن است و مانع از تجمع اخلاط می شود، بنابراین ورزش به ویژه در افراد با مزاج رطوبی بیشتر توصیه می شود.باید به این نکته مهم توجه داشت که افرادی که در زمستان در حد مطلوب به ورزش می پردازند در فصل بهار دچار مشکلات کمتری خواهند شد.

 

افزایش پوشش بدن

همچنین توصیه می شود در فصل زمستان حتما از لباس‌های با مزاج گرم و خشک مانند لباس‌های پشمی استفاده کنید.

 

دکتر رضا ایلخانی در خاتمه توصیه های خود با بیان این مطلب که در فصل زمستان باید متوجه گرمی و خشکی بدن بود تاکید کرد توصیه های ذکر شده ویژه افراد سالم است و بیماران باید طبق نظر پزشک خود عمل کنند.