توصیههایی درباره ارگونومی صحیح هنگام تدریس مجازی
عضو هیئت علمی گروه مهندسی بهداشت حرفهای و ایمنی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی ضمن توضیحاتی درخصوص اصول ارگونومی صحیح در تدریس مجازی، گفت: فعالیتهای آکادمیک طولانی مدت مانند تدریس مجازی، داوری مقالات و نگارش پروپوزال می تواند زمینه ساز آسیبهای اسکلتی- عضلانی بسیاری باشد.
به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و به نقل از دانشکده بهداشت و ایمنی دکتر علی صالحی با بیان اینکه گاهی اوقات اساتید ساعات طولانی در هنگام تدریس به صورت نشسته هستند و به طور همزمان با لپ تاپ، کامپیوتر، وب کم، میکروفون، قلم دیجیتال سر و کار دارند، بر لزوم توجه به توصیههای زیر در برنامه روزانه اساتید تاکید کرد.

- قانون ۲۰-۲۰-۲۰ (برای پیشگیری از خشکی و خستگی چشم)
هر ۲۰ دقیقه کار با مانیتور، به مدت ۲۰ ثانیه به نقطهای در فاصله ۲۰ فوتی (حدود ۶ متری) مثل بیرون از پنجره یا انتهای اتاق نگاه کنید و چند بار پلک بزنید.
- قانون استراحت ۵۰-۱۰ (بین کلاسها)
اگر یک کلاس آنلاین ۱ یا ۱.۵ ساعته دارید، بلافاصله بعد از اتمام کلاس یا در زمان آنتراک:
- ۱۰ دقیقه کاملاً از صندلی بلند شوید.
چند حرکت کششی ساده برای مچ دست، گردن و کتف انجام دهید.
به دست و صورت خود آب خنک بزنید و یک لیوان آب بنوشید (صحبت کردن مداوم باعث کمآبی بدن و خستگی زودرس حنجره میشود).

استاد گروه مهندسی بهداشت حرفه ای و ایمنی کار درخصوص مانیتور و لپ تاپ گفتند: فاصله صفحه مانیتور و لپ تاپ از چشم باید بین ۵۰ تا ۷۰ سانتیمتر (تقریباً به اندازه یک طول دست باز شده) باشد. این فاصله بهینه برای کاهش تطابق مداوم عدسی چشم و جلوگیری از خستگی چشم است. و لبه بالایی مانیتور باید دقیقاً همسطح چشمهای شما یا کمی پایینتر باشد. این کار از خم شدن مهرههای گردنی (C1 تا C7) جلوگیری میکند. خم کردن سر به جلو به مدت طولانی، فشاری معادل ۲۷ کیلوگرم به گردن وارد میسازد. در مورد لپ تاپ نیز حتما زیر آن پایه (Coolpad) یا چند کتاب بگذارید تا بالا بیاید و برای نگاه کردن به آن مجبور به خم کردن گردن نباشید. در ضمن صفحه مانیتور را حدود ۱۰ تا ۲۰ درجه به سمت عقب کج کنید. به این موضوع نیز دقت کنید که وبکم را دقیقاً در بالای مانیتور و همسطح چشم قرار دهید. اگر وبکم پایین باشد، زاویه دید دانشجویان از پایین به بالا خواهد بود که اصلاً حرفهای نیست و به گردن شما هم فشار میآورد.
وی درخصوص نحوه استفاده از صفحه کلید و موس گفت: هنگام تایپ یا کار با قلم نوری، آرنج باید زاویهای بین ۹۰ تا ۱۰۰ درجه داشته باشد و ساعد موازی با زمین قرار گیرد. کیبورد و قلم نوری را نیز نزدیک به خود قرار دهید تا برای دسترسی به آنها مجبور به کشیدن دستها به جلو نشوید.
این استاد دانشکده بهداشت وایمنی درخصوص چیدمان میز و منطقه دسترسی توضیح دادند: منطقه دسترسی اصلی (Primary Reach Zone) -سبزرنگ-، شامل پرکاربردترین تجهیزات است (کیبورد، ماوس، تبلت نوری/قلم دیجیتال). این وسایل باید در نزدیکترین فاصله و در دسترس مستقیم دستها بدون نیاز به کشش آرنج قرار گیرند. این منطقه در نیمقوسِ حرکت ساعد شماست (بدون حرکت دادن بازو). قرارگیری کیبورد و ماوس در این بخش باعث میشود مچ دست در حالت مستقیم (Neutral Position) قرار گیرد و زاویه آرنج بین ۹۰ تا ۱۰۰ درجه حفظ شود. این حالت فشار روی عصب مدیان (عامل سندرم تونل کارپال) را به حداقل میرساند.
منطقه دسترسی ثانویه ((Secondary Reach Zone) -زرد رنگ-، نیز شامل تجهیزات کمکاربردتر (کتابها، یادداشتها، بازوی میکروفون) می باشد این منطقه با باز شدن کامل دست قابل دسترسی است. وسایلی که در طول ساعت تدریس گهگاهی به آنها نیاز دارید (مثل رفرنسهای درسی) باید اینجا باشند تا برای برداشتن آنها مجبور به چرخش ناگهانی کمر نشوید.
وی در ادامه در خصوص نحوه صحیح نشستن بر روی صندلی مراحل گام به گام زیر را نام برد:

۱. تنظیم فونداسیون بدن: از لگن تا کف پا
- موقعیت باسن: باسن خود را کاملاً به انتهای صندلی (محل تلاقی پشتی و کفی) بچسبانید. وجود فضای خالی بین باسن و پشتی صندلی، علت اصلی سر خوردن به جلو و قوز کردن است.
- زاویه زانوها: زانوها باید زاویهای بین ۹۰ تا ۱۰۰ درجه داشته باشند و کمی پایینتر یا همسطح مفصل ران قرار گیرند.
- قانون ۳ انگشت: بین لبهی جلویی صندلی و پشت زانوی شما باید به اندازه ۲ تا ۳ انگشت فاصله وجود داشته باشد تا رگهای خونی پشت زانو تحت فشار قرار نگیرند.
- وضعیت کف پا: پاها باید کاملاً صاف روی زمین قرار گیرند. انداختن پاها روی یکدیگر یا آویزان ماندن آنها، توازن حوضچه لگن را به هم میزند. اگر صندلی بلند است، استفاده از زیرپایی شیبدار اجباری است.
۲. تنظیم ستون فقرات و بالاتنه
- پشتی صندلی (زاویه ۱۰۰ تا ۱۰۵ درجه): برخلاف تصور عموم، نشستن با زاویه کاملاً قائم (۹۰ درجه) به مرور زمان دیسک کمر را فشرده میکند. بهترین زاویه برای پشتی صندلی ۱۰۰ تا ۱۰۵ درجه (کمی تمایل به عقب) است تا بخشی از وزن بالاتنه به پشتی صندلی منتقل شود.
- پشتیبانی از گودی کمر (Lumbar Support): انحنای طبیعی کمر (لوردوز) حتماً باید توسط برجستگی صندلی یا یک بالشتک ارگونومیک پر شود. این برجستگی باید دقیقاً در قوس بالای کمربند شما قرار گیرد.
- شانهها و گردن: شانهها را کاملاً شل و رها کنید و آنها را به سمت گوشها بالا نکشید. سر باید در راستای ستون فقرات باشد و برای نگاه کردن به مانیتور به جلو خم نشود.
۳. بیومکانیک دستها و آرنج
- زاویه آرنج: آرنجها باید در زاویه ۹۰ تا ۱۰۰ درجه و نزدیک به پهلوها قرار گیرند. دستههای صندلی باید به گونهای تنظیم شوند که ساعد شما موازی با زمین روی آنها یا روی میز استراحت کند بدون اینکه شانههایتان بالا بیاید.
- مچ دستها: مچ دست هنگام کار با کیبورد یا ماوس باید کاملاً مستقیم و همراستا با ساعد باشد. هرگونه خمیدگی مچ به بالا، پایین یا طرفین، مجرای عصب مدیان را تنگ کرده و منجر به سندرم تونل کارپال میشود.
انتهای پیام/