اخبار

دکتر جلال پوراحمد در گفت و گو با خبرنگار دانشگاه علوم پزشکی شهیدبهشتی درباره مقاله‌ای که در سال 2025 در یکی از ژورنال‌های ارزشیابی در طبقه بندی در قالب طرحی پژوهشی به چاپ رسیده مواردی را مطرح کرد.

وی با اشاره به اینکه سرطان پستان شایع‌ترین سرطان در زنان است، اظهار کرد: درمان‌های فعلی با چالش‌هایی نظیر کاهش اثربخشی در طول زمان، پیشرفت بیماری، مقاومت دارویی و سمیت بالا برای بافت‌های سالم مواجه هستند.

این استاد دانشگاه هدف قرار دادن میتوکندری به عنوان یک اندامک حیاتی برای متابولیسم و تأمین انرژی سلول‌های سرطانی را استراتژی درمانی امیدوارکننده دانست.

دکتر پوراحمد با اشاره به تفاوت‌های ساختاری و عملکردی میتوکندری در سلول‌های سرطانی نسبت به سلول‌های سالم گفت: یکی از ویژگی‌های مهم این سلول‌ها تغییر در شیوه تولید انرژی است؛ به‌طوری‌که حتی در حضور اکسیژن نیز بیشتر از مسیر گلیکولیز استفاده می‌کنند که به آن «اثر واربورگ» گفته می‌شود؛ همچنین پتانسیل غشایی بسیار نزدیک‌‌تر به صفر  (hyperpolarized) می‌شود که این مورد القای اپوپتوز را تسهیل می کند.

وی به رویکردهای نانودرمانی برای هدف‌گیری میتوکندری اشاره کرد و ادامه داد: در این مقاله به صورت جامع، چهار دسته اصلی از نانوحامل‌ها که برای انتقال هدفمند دارو به میتوکندری سلول‌های سرطانی پستان استفاده شده‌اند، بررسی می‌شود.

این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه کاتیون‌های لیپوفیلیک Lipophilic Cations اولین دسته از نانو حامل‌ها هستند ادامه داد: آنها مولکول‌های کوچک با بار مثبت هستند که مانند TPP  که به صورت الکترواستاتیک به سمت غشای میتوکندری که بار منفی بالایی دارد، جذب می‌شوند و دارو را با خود حمل می‌کنند.

این عضو هیئت علمی دانشگاه ادامه داد: لیپوزوم‌ها Liposomes نیز  ساختارهای کروی لیپیدی که قابلیت کپسوله کردن داروهای مختلف را دارند و به دلیل زیست‌سازگاری بالا، به طور گسترده برای دارورسانی استفاده می‌شوند این ساختارها می‌توانند برای هدف‌گیری میتوکندری اصلاح شوند.

دکتر پورداحمد در ادامه درباره میسل‌ها Micelles  توضیح داد و افزود: میسل‌ها نانوذرات کلوئیدی هستند که می‌توانند داروهای آب‌گریز را در هسته خود حمل کرده و به دلیل اندازه کوچک، در بافت تومور تجمع یابند.

وی در ادامه دندریمرها Dendrimers را به عنوان چهارمین دسته نانوحامل‌ها معرفی کرد و ادامه داد: این دسته ماکرومولکول‌های سه‌بعدی با ساختار شاخه‌ای، ظرفیت بارگیری بالای دارو را فراهم می‌کند و سطح آن‌ها برای اتصال لیگاند‌های هدف‌گیرنده قابل اصلاح است.

وی به چالش‌ها و محدودیت‌ها استفاده از این روش درمانی اشاره کرد و ادامه داد: مقاومت دارویی سلول‌های سرطانی می‌تواند با تغییر در عملکرد میتوکندری یا فعال‌سازی مسیرهای بقای جایگزین، به این نوع درمان‌ها مقاومت نشان دهند.

استاد سم‌شناسی دانشگاه در دامه به اثرات خارج از هدف Off-Target Effects این درمان‌ها اشاره کرد و ادامه داد: ممکن است به میتوکندری سلول‌های سالم نیز آسیب برساند و منجر به عوارض جانبی مانند خستگی و آسیب به اندام‌ها شود.

وی ادامه داد: ضمنا  نانوحامل‌های کاتیونی ممکن است فاقد ویژگی کافی بوده و با پروتئین‌های خون با بار منفی تعامل کنند که منجر به کاهش زمان گردش در خون و افزایش سمیت می‌شود.

وی در توضیح کلی استفاده از روش نانو درمانی در سرطان پستان نیز گفت: این مقاله نتیجه می‌گیرد که استفاده از نانوذرات برای هدف‌گیری میتوکندری یک استراتژی بسیار امیدوارکننده برای افزایش کارایی درمان سرطان پستان و غلبه بر مقاومت دارویی است، با این حال برای کاربرد بالینی موفق، نیاز به طراحی سیستم‌های هوشمندتر، سازگارتر و با قابلیت کنترل بالاتر وجود دارد.

به گفته استاد سم‌شناسی دانشگاه توسعه نانوحامل‌ها با قابلیت تغییر بار charge-reversible  و سیستم‌های پاسخ‌دهنده به محرک‌های داخلی یا خارجی، از مسیرهای تحقیقاتی مهم در آینده این حوزه است.

انتهای پیام/

کدخبرنگار:7701س.ق