اخبار

به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی  به نقل از خبرگزاری فارس، پروفسور محمد اسماعیل اکبری استاد برجسته‌ جراحی سرطان، بنیانگذار رشته‌ فوق‌تخصصی جراحی سرطان در ایران، جزو یک درصد دانشمندان پراستناد و برتر جهان طی سالیان متمادی، رییس انجمن علمی آموزش پزشکی ایران، بنیانگذار آموزش پزشکی جامعه نگر در کشور و رییس مرکز تحقیقات سرطان که قطب پژوهشی- خدماتی سرطان در گفت وگویی که به مناسبت روز پزشک  انجام شده است به تشریح زندگی فردی و حرفه ای و دستاوردهای خویش پرداخته است که توجه خوانندگان را به بخشهایی از این گفت و گو جلب می‌کنیم.

 

پروفسور محمد اسماعیل اکبری طبیبی است که پنج دهه، «سرطان» را نه فقط در لایه‌های سلولی که در جان و جهانِ انسان به مبارزه طلبیده است. وی در این پنجاه سال تلاش علمی، هر روزی که به اتاق عمل قدم گذاشته، گویی نبردی میان یاس و امید در جریان بوده و او با آن نگاهِ نافذ و آرامشِ مثال‌زدنی، همواره در کنارِ بیمار، سنگرِ زندگی را حفظ کرده است. وی در کورانِ دشواری‌هایِ این راه، چون کوهی استوار ایستاده است.

 

نگاهِ او به سرطان، نگاهی است که از میکروسکوپ‌ها فراتر رفته و به ریشه‌هایِ روانی و اجتماعیِ درد رسیده است؛ او نه تنها تومورها را برمی‌دارد، بلکه با کلامش، بذرِ امید و آرامش را در روانِ ناآرامِ خانواده‌ها می‌کارد.

 

این استاد برجسته سرطان، نگینِ درخشانِ دانشِ جراحیِ سرطان در ایران است که حضورش، اطمینانِ خاطرِ یک سرزمین است. تن پوش سفید پزشکی‌اش در ظهر گرم یکی از روزهای تابستان و لبخند همیشگی و دلنشین‌اش آغاز مواجهه و گفت‌وگو با او در مرکز تحقیقات سرطان دانشگاه علوم پزشکی شهیدبهشتی در شمالی ترین نقطه پایتخت است.استاد همان اول دیدار می‌گوید اجازه دهید نمازم را بخوانم و بعد از چند دقیقه پشت میزش می‌نشیند و از زندگی علمی ۵۰ ساله و ۷۶ بهار گذشته عمرش برایمان روایت می‌کند.

 

زندگی در خانه ای شلوغ و سرشار از عطوفت

پروفسور اکبری سخن خود را با یادآوری روزهای کودکی آغاز کرده و می گوید: شهریور سال ۱۳۲۹ در شهرستان تویسرکان به دنیا آمدم. خانه‌ای که محل زندگی چهار خانواده (عمو و مادربزرگم) بود و من به عنوان اولین نوه‌ خانواده، در دریایی از محبت بزرگ شدم.در دوران تحصیل(امتحان نهایی کلاس ششم و دیپلم) موفق به کسب رتبه‌ اول در استان همدان شدم و در کنکور سراسری دومین نفر در سطح کشور بودم.

 

قبولی در مهندسی و تحصیل در پزشکی

با وجود قبولی در رشته‌های کارشناسی مهندسی دانشگاه تهران، مسیر زندگیم با اصرار پدر بازاری و متدین تغییر کرد. پدرم اصرار داشت به اصفهان بروم و در رشته‌ پزشکی ثبت‌نام کنم. به اصفهان رفتم و آنجا قبول شده و در سال ۱۳۵۳ از آن دانشگاه فارغ‌التحصیل شدم.

پس از گذراندن دوره‌ سربازی در دزفول و ازدواج قبل از انقلاب، رزیدنت جراحی شدم و هم‌زمان با پیروزی انقلاب اسلامی، مسئولیت اجرایی حوزه‌ بهداشت و درمان استان اصفهان را بر عهده گرفتم.

پروفسور اکبری با اشاره به نقش خود در بنیان‌گذاری نظام نوین سلامت کشور می افزاید: ما از بنیانگذاران اندیشه‌ ادغام آموزش، پژوهش و خدمت در وزارت بهداشت بودیم.

 

۱۰۰۰ روز حضور در دفاع مقدس

 حدود هزار روز در جبهه حضور رسمی داشتم . اخیرا نیز مرکزی را برای ارایه‌ خدمات درمانی به رزمندگان عزیز راه‌اندازی کردیم.

 

حضور در دانشگاه جانزهاپکینز و بازگشت به ایران 

حدود سال 1371  به دانشگاه جانزهاپکینز رفتم و به عنوان فلوشیپ پذیرفته شده و در آنجا مشغول به کار شدم. در نهایت با وجود تمام فرصت‌ها، من و همسرم تصمیم گرفتیم برگردیم. برگشتیم و به عنوان مشاور و جانشین وزیر در آموزش پزشکی و سپس معاون بهداشت وزارت بهداشت منصوب شدم. در دوره‌ای دیگر نیز چهارسال معاون سلامت (تجمیع معاونت درمان و معاونت بهداشت وزارت بهداشت) وزارت بهداشت شدم و در آن مقطع اتفاقات بسیار خوب، ماندگار و بعضا بی نظیری از جمله واکسیناسیون سرخک و سرخجه که در دنیا زبانزد است انجام شد.

 

پس از مدتی مرکز تحقیقات سرطان را راه‌اندازی کردم، مجله‌ علمی سرطان را تأسیس کرده و برای اولین بار در کشور، رشته‌های فوق‌تخصصی جراحی سرطان و جراحی سینه را پایه‌گذاری کردم. هم‌اکنون بیش از ۲۰۰ فلوشیپ فوق‌تخصصی و فلوشیپ کوتاه مدت جراحی سرطان و جراحی سینه که توسط من تربیت شده‌اند در تمام استان‌های کشور مشغول به خدمت هستند.

همچنین با توجه به نیاز کشور یک دوره فلوشیپ کوتاه مدت سه ماهه را راه اندازی کردم. در این دوره جراحان دانشگاه‌های دیگر سه ماه در مرکز ما آموزش می‌بینند و سپس به دانشگاه خویش برای خدمت رسانی بازمی‌گردند.

 

تحولی عظیم در درمان سرطان؛ روشی که دنیا را شگفت‌زده کرد

این استاد برجسته سرطان کشورمان می‌گوید بنده در همه استانها حداقل یک نماینده و شاگرد فوق تخصص دانشگاهی دارم. 80 درصد سرطانها، غده‌ای است و ما آن را درمان می‌کنیم و 20 درصد مربوط به خون و دیگر موارد است.

در مرکز تحقیقات سرطان دانشگاه آموزش، پژوهش و درمان را بصورت توامان انجام دادیم و قصد داشتم در وزارت بهداشت در مقیاس کلان این کار را دنبال کنم.

 

عامل موفقیتم ، کمک به مردم است

بنده سالهای متمادی جزو یک درصد دانشمندان پر استناد جهان بوده‌ام و مطالب علمی‌ام در جهان قابل استناد است. امسال نیز این رتبه را کسب کردم. البته جزو ۲ درصد دانشمندان پر استناد جهان دانشگاه استنفورد نیز هستم  که این توفیقات به مدد الهی و تلاش فراوان و نیت خدمت به مردم حاصل شده است.

 بنده هنوز هم  چهار روز در هفته بیمار می‌بینم و باید تجربه 50 ساله خود را ارایه کنم و الحمدلله حرفم نیز کاملا علمی و مبتنی بر دانش روز است. 

 

درمانی نوین سرطان و دستاوردی بی نظیر برای پزشکی ایران

در سال ۲۰۲۴ میلادی برای اولین بار در دنیا، یک روش جدید تشخیصی و درمانی برای سرطان‌های پیشرفته و متاستاتیک (جامد) معرفی کردیم که در جهان بی سابقه است و برای اولین بار، ایران این تکنیک نوین درمانی سرطان را مطرح کرده است.

با کمک سازمان انرژی اتمی ایران توانستیم داروی تشخیصی مناسبی برای این بیماران بسازیم و سرطان را در همان مرحله ابتدایی تشخیص و درمان کنیم. این روش روی همه سرطان‌ها موثر است و توانستیم طول عمر بسیاری از بیماران را افزایش دهیم.

ما همیشه به دنبال از بین بردن خود سلول سرطانی بودیم، اما متوجه شدیم که محیط اطراف تومور(میکروانوایرونمنت) یعنی فضای میکروسکوپی نیز در پیشرفت سرطان نقش کلیدی دارد. پروتئینی به نام FAP را که توسط سلول‌های اطراف تومور ترشح می‌شد، هدف قرار دادیم. آنتی‌بادی مهارکننده‌ آن (FAPI) را ساختیم و با استفاده از یک رادیوایزوتوپ اختصاصی (روتیشیوم-۲۲۶۸) که توسط سازمان انرژی اتمی ساخته شد، دارویی تولید کردیم که دقیقا به بافت اطراف تومور می‌رود و از درون، سلول‌های سرطانی را منهدم می‌کند.

استاد ممتاز دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با اشاره به نتایج درمانی این روش نوین می‌گوید: این روش را در مورد بیمارانی انجام دادیم که هیچ درمان موثری برای آنها وجود نداشت و توانستیم طول عمر برخی از این بیماران را تا چهار سال افزایش دهیم.

پروفسور اکبری با افتخار از بازتاب جهانی این کشف می‌گوید و ادامه می‌دهد: مقالات ما در معتبرترین مجلات پزشکی دنیا از جمله مجله‌ اروپایی پزشکی هسته‌ای چاپ شد. به دلیل استقبال بی‌نظیر، در دنیا به عنوان یک روش انقلابی در درمان سرطان شناخته شده است. به طوری که چهار شرکت داروسازی بزرگ جهانی، حدود ۴۵ میلیون دلار سرمایه‌گذاری کرده و کارآزمایی بالینی (ترایال) این روش را در ۵۱ مرکز درمانی در سراسر جهان آغاز کرده‌اند. احتمالا گزارش نهایی آن سال آینده بیرون می‌آید و امیدوارم نتایج داخلی کامل آن پس از درمان در مدت چهار سال را تا پایان سال جاری اعلام کنیم.

 

گسترش و عمومیت یافتن روش درمانی ایرانی سرطان

وی درباره اینکه آیا این روش در درمان بیماران سرطان عمومیت  و رواج یافته می‌گوید:  اکنون این روش درمانی عمومیت و گسترش خوبی پیدا کرده و در مراکز متعددی در کشور از جمله بوشهر، تبریز و مشهد توسط شاگردانم در حال اجراست.

تاکنون بیش از ۵۰۰ بیمار با این روش تشخیص و درمان شده‌اند و در حال تدوین گزارش نهایی پنج  ساله‌ خود هستیم که آن را به عنوان بزرگ‌ترین گروه بیماران متاستاتیک درمان‌شده با این روش به دنیا معرفی خواهیم کرد. کارهای علمی و بالینی این دارو را به مدت چهار سال طی کردیم. شرکت های دارویی دنیا روی این روش و دارو سرمایه گذاری می کنند.

 

نقش اگزوزوم، معنویت و باور در درمان

پروفسور اکبری با نگاهی فلسفی و فراتر از زیست‌شناسی سلولی، به رازهای پنهان درمان اشاره کرده و می افزاید: سلول‌های سرطانی، وزیکول‌هایی به نام اگزوزوم ترشح می‌کنند که مانع از اثر داروها و باعث مقاومت دارویی می‌شوند. ما با مهار این اگزوزوم‌ها، توانستیم اثربخشی داروها را تا حدود ۱۰ برابر افزایش دهیم.

همچنین موفق به تولید اگزوزوم‌هایی با بالاترین استانداردهای جهانی(معادل یا بهتر از استاندارد اروپا) شده‌ایم که کاربردهای وسیعی در درمان سرطان، بازسازی بافت، درمان آرتروز و زیبایی دارد.این محصول به زودی رونمایی خواهد شد.

 

 

برگزاری کلاس معنویت درمانی برای بیماران سرطانی

آقای دکتر! شما روی موضوع معنویت درمانی و اثرات قرآن و دعا در درمان بیماران سرطان کار کرده اید درباره این روش درمانی و نتایج آن توضیح دهید. 

همه زندگی انسان به باور و عمل صالح انسان برمی گردد و در قرآن نیز به این موضوع تاکید شده است. ما در معنویت درمانی بیش از ۲۰ سال تحقیق کرده و ثابت کرده‌ایم که دعا و معنویت، بیان ژن‌ها را تغییر می‌دهد، سطح هورمون‌هایی مانند «اکسیتوسین» و «دوپامین» را تنظیم می‌کند و حتی پروتئین‌های ضدسرطانی مانند «کاواولین» را در بدن افزایش می‌دهد.

 

دعا کردن درمان بیماران را سریع تر می کند

قرآن و اعتقاد، نه تنها یک توصیه‌ اخلاقی، بلکه یک راهکار بیولوژیک موثر برای درمان است. ثابت کردیم اکسی توسین در افرادی که دعا و راز و نیاز و امور خیر و کمک انجام می دهند بیشتر ترشح می‌کند و در روند درمان بیماران تاثیرگذار است. در دنیا درخصوص تاثیر دعا کردن در درمان بیماران بیش از هزار تحقیق انجام شده و این موضوع ثابت شده است.

 

توصیه نامه علمی و اخلاقی به پزشکان جوان

 به عنوان استاد برجسته پزشکی که دهها شاگرد را تربیت کرده اید به دانشجویان و پزشکان جوان چه توصیه ای دارید؟ 

حدیثی از امام صادق (ع) داریم که هیچ جامعه ای بی نیاز از این سه گروه نیست؛ فقیه عادل، امیر توانا و طبیب بصیر. یعنی طبیب درحکمرانی  کنار فقیه عادل و امیر توانا قرار گرفته است.

استاد اکبری با اشاره به تدوین توصیه نامه ۱۴ ماده‌ای برای جامعه‌ پزشکی (به تعداد ۱۴ معصوم)، بر اصول کلیدی زیر تاکید کرد.

بیمارمحوری: «هرگز اجازه ندهید متغیرهای مالی یا منافع شخصی، جایگزین منافع بیمار شود. اگر مریض را کنار بگذارید، شکست خورده‌اید.»

جامعه نگر باشیم: «پزشک باید ابعاد جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی بیمار را در نظر بگیرد. تنها با نگاه تک‌بعدی نمی‌توان درمان کرد.»

پرهیز از تعارض منافع و تقاضای القایی: «تحقیقات نشان می‌دهد ۹۴ درصد ام‌آر‌آی‌های پستان و ۹۷ درصد ام‌آر‌آی‌های ستون فقرات در کشور غیرضروری و غلط است.»

مسئولیت‌پذیری؛ «پزشک باید تا پایان کار با بیمار بماند، نه اینکه بیماران سخت را کنار بگذارد. رابطه‌ پزشک و بیمار تا دم مرگ قطع نمی‌شود.»

رهبری تیم درمان؛ «پزشک باید رهبر تیم درمان باشد و با انکولوژیست، رادیولوژیست و دیگر متخصصان هماهنگ شود. جملات را نباید طوری گفت که امنیت بیمار را بگیریم.حتی در درمان افراد مختلف باید به تفاوتهای افراد توجه کنیم و به فرهنگ های آنها توجه شود.باید برای خانوده بیمار همه موضوعات درمان و هزینه های آن را بیان کنیم.»

توکل به خدا: «در پایان هر کاری، توکل به الله رمز موفقیت است. کسی که توکل نکند، در نهایت می‌بازد، حتی اگر عملش موفق باشد. اگر بنده هنگام جراحی فکر کنم که من هستم که عمل می کنم این را باخته ام بلکه باید توکل به خدا باشد و به او تکیه کنیم. بنده این را در چین هم که دین و اعتقادی ندارند گفتم.»