از اتاق عمل تا کلاس درس؛ نقش ماندگار دکتر فرخ سعیدی در تاریخ جراحی کشور
استاد دکتر فرخ سعیدی، چهره ماندگار پزشکی ایران و از استادان برجسته دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، پس از نزدیک به یک قرن زندگی و بیش از هفت دهه فعالیت علمی، آموزشی و درمانی، صبح روز یکشنبه ۱۱ مردادماه ۱۴۰۵ درگذشت. او که دانش پزشکی را در هاروارد و دیگر مراکز معتبر علمی آمریکا و انگلستان فراگرفته بود، با بازگشت به ایران بخش عمده عمر خود را به درمان بیماران، توسعه آموزش جراحی و تربیت نسلهای متعدد پزشکان و جراحان کشور اختصاص داد؛ میراث واقعی یک پزشک، در بیمارانی است که درمان کرده، در دانشجویانی که آموزش داده و در استادانی که پس از او همان مسیر را ادامه دادهاند. دکتر سعیدی در هر سه عرصه، اثری ماندگار از خود بر جای گذاشت.
از تهران تا هاروارد؛ آغاز مسیری برای بازگشت به ایران
به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، فرخ سعیدی در سال ۱۳۰۸ در تهران متولد شد. مسیر علمی او از همان سالهای جوانی با پزشکی و آموزش در مراکز معتبر علمی جهان پیوند خورد. او مدرک دکترای پزشکی خود را از دانشگاه هاروارد دریافت کرد و پس از آن، دورههای تخصصی و تکمیلی خود را در حوزههایی همچون جراحی عمومی، جراحی قفسه سینه، جراحی قلب و جراحی اطفال در آمریکا و انگلستان پشت سر گذاشت.
اما آنچه مسیر حرفهای او را از بسیاری از پزشکان همنسلش متمایز کرد، تصمیم به بازگشت به ایران بود. دکتر سعیدی دانش و تجربهای را که در مراکز علمی معتبر جهان آموخته بود، با خود به کشور آورد تا آن را در خدمت بیماران و آموزش پزشکان ایرانی قرار دهد.
او سالها ریاست بخش جراحی بیمارستان نمازی شیراز را برعهده داشت و پس از آن، فعالیت حرفهای و دانشگاهی او در تهران و بهویژه در بیمارستان شهید مدرس دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، فصل مهمی از زندگی علمیاش را رقم زد.
شهید مدرس؛ جایی که یک مکتب جراحی شکل گرفت
دکتر سعیدی سالها ریاست بخش جراحی عمومی و جراحی سینه بیمارستان شهید مدرس را برعهده داشت و تا سال ۱۳۷۹ در این جایگاه فعالیت کرد.
حضور او در این بیمارستان، تنها به انجام اعمال جراحی و درمان بیماران محدود نبود. شهید مدرس در سالهای فعالیت او به یکی از مراکز مهم آموزش جراحی تبدیل شد و نسلهای متعددی از دستیاران و جراحان، دانش و تجربه خود را از این استاد آموختند.
دکتر سعیدی بر این باور بود که آموزش جراحی باید در کنار دانش نظری، بر تجربه عملی، انضباط علمی، اخلاق حرفهای و انتقال درست تجربه استوار باشد. همین نگاه سبب شد آموزش در بخش جراحی تحت تأثیر روش و منش علمی او قرار گیرد و شاگردانش نیز این شیوه را در سالهای بعد به نسلهای دیگر منتقل کنند.
یکی از اقدامات مهم او در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، راهاندازی رشته فوقتخصصی جراحی توراکس در سال ۱۳۶۶ در بیمارستان شهید مدرس بود؛ اقدامی که گامی مهم در توسعه آموزش و ارائه خدمات تخصصی جراحی قفسه سینه در کشور به شمار میرفت.
پزشکی در روزهای جنگ؛ وقتی تجربه استاد در خدمت نجات جانها قرار گرفت
جنگ تحمیلی، جامعه پزشکی ایران را با شرایطی کمسابقه مواجه کرد. حجم بالای مجروحان و پیچیدگی جراحات ناشی از جنگ، نیاز به تجربه و مهارت جراحان برجسته را بیش از پیش آشکار کرد.
دکتر سعیدی در آن سالها نیز از آموزش و انتقال تجربه فاصله نگرفت. بنا بر روایت همکاران و شاگردانش، او دانش و مهارت خود را در اختیار پزشکان و جراحان قرار داد و در تربیت و راهنمایی نیروهای پزشکی که در شرایط دشوار جنگی به درمان مجروحان میپرداختند، نقش مؤثری ایفا کرد.
برای او، علم پزشکی در سختترین شرایط نیز باید در خدمت انسان قرار میگرفت؛ رویکردی که بخشی از هویت حرفهای او را شکل داده بود.
استادی که شاگردانش، ادامهدهندگان راه او شدند
یکی از مهمترین وجوه شخصیت حرفهای دکتر سعیدی، نقش او در تربیت نسلهای جراحان کشور بود. او تنها به انتقال دانش تخصصی اکتفا نمیکرد و بر مسئولیت پزشک، اخلاق حرفهای، آموزش مداوم و ضرورت انتقال تجربه به نسل جوان تأکید داشت.
صدها پزشک و جراح، بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم، از آموزشها و مکتب علمی او بهره بردند. بخشی از استادان و جراحان برجسته نسلهای بعد، خود از شاگردان یا تربیتیافتگان نسلی بودند که دکتر سعیدی در شکلگیری آن نقش داشت.
از این منظر، تأثیر او بر پزشکی ایران را نمیتوان تنها در سالهای فعالیت شخصیاش جستوجو کرد؛ بخش مهمی از میراث او در نسلی از پزشکان ادامه پیدا کرد که دانش و تجربه را از استاد خود آموختند و به نسلهای بعد منتقل کردند.
از جامعه جراحان ایران تا فرهنگستان علوم پزشکی
فعالیتهای دکتر سعیدی به بیمارستان و دانشگاه محدود نماند. او از بنیانگذاران جامعه جراحان ایران بود و به عنوان نخستین رییس این نهاد علمی، در شکلگیری و انسجام جامعه جراحان کشور نقش داشت.
عضویت در شورای عالی آموزش پزشکی، عضویت در هیئت امنای دانشگاههای علوم پزشکی و عضویت پیوسته در فرهنگستان علوم پزشکی جمهوری اسلامی ایران، بخش دیگری از مسئولیتهای علمی و مدیریتی او بود.
او در این جایگاهها نیز بر ارتقای کیفیت آموزش پزشکی، حفظ استانداردهای علمی و تقویت جایگاه حرفهای پزشکان تأکید داشت.
پژوهش و تألیف؛ بخش دیگری از کارنامه استاد
پژوهش نیز جایگاه ویژهای در زندگی علمی دکتر سعیدی داشت. او دهها مقاله علمی در مجلات معتبر منتشر کرد و در زمینه بیماریهایی از جمله کیست هیداتید و سرطان مری به پژوهش پرداخت.
تألیف و ترجمه آثار علمی و آموزشی نیز بخشی از تلاش او برای توسعه دانش پزشکی بود. در میان آثار او، کتاب «راه چهارم: راهنمای دانشمندان جوان ایرانی» که در سال ۱۳۸۴ منتشر شد، اثری متفاوت است که نگاه او را فراتر از حوزه تخصصی پزشکی و به موضوعاتی همچون علم، توسعه، جامعه و مسئولیت نسل جوان پیوند میدهد.
افتخاراتی که در برابر یک عمر خدمت رنگ دیگری دارند
دکتر فرخ سعیدی در طول سالهای فعالیت خود، افتخارات متعددی به دست آورد؛ از دریافت نشان پروفسور عدل و انتخاب به عنوان چهره ماندگار پزشکی ایران گرفته تا عضویت در انجمنها و مجامع معتبر علمی جراحی در جهان.
با این حال، شاید مهمترین دستاورد او را نتوان در عناوین و نشانها خلاصه کرد.
میراث واقعی یک پزشک، در بیمارانی است که درمان کرده، در دانشجویانی که آموزش داده و در استادانی که پس از او همان مسیر را ادامه دادهاند. دکتر سعیدی در هر سه عرصه، اثری ماندگار از خود بر جای گذاشت.
پایان یک زندگی، آغاز ماندگاری یک میراث
استاد دکتر فرخ سعیدی صبح روز یکشنبه ۱۱ مردادماه ۱۴۰۵، در ۹۷ سالگی چشم از جهان فروبست؛ اما پایان زندگی او، پایان مسیری نیست که در طول دههها پیموده بود.
برای جامعه پزشکی ایران، نام دکتر سعیدی یادآور پزشکی است که دانش را از مراکز علمی جهان آموخت، آن را به کشور بازگرداند و بخش عمده عمر خود را صرف درمان، آموزش و انتقال تجربه کرد.
برای دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، او از استادانی است که نامشان با تاریخ و هویت علمی دانشگاه پیوند خورده است؛ استادی که سالها در بیمارستان شهید مدرس به آموزش جراحان پرداخت و در توسعه جراحی توراکس و آموزش نوین جراحی در کشور نقشی ماندگار ایفا کرد.
برای شاگردان و همکارانش، او بیش از یک جراح و استاد بود؛ بخشی از یک مکتب علمی و اخلاقی که آموزه اصلی آن، پیوند دانش و مسئولیت بود.
نام دکتر فرخ سعیدی، پس از نزدیک به یک قرن زندگی، در حافظه پزشکی ایران باقی خواهد ماند؛ نه فقط به واسطه آنچه در اتاقهای عمل انجام داد، بلکه به واسطه انسانهایی که آموزش داد و نسلی که پس از او، راه علم و خدمت را ادامه داد.
انتهای پیام/