اخبار

 دانشیار سلامت در بلایا و فوریتهای دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی گفت: فاجعه دلخراش زلزله بم یک تراژدی فراموش نشدنی و هولناک بود که نقطه عطفی برای ارتقای سیستم مدیریت بحران کشور محسوب می شود.

---

دکتر ساناز سهرابی زاده دانشیار دانشکده بهداشت و ایمنی در گفت و گو با خبرنگار روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی شهیدبهشتی  در آستانه پنجم دی ماه سالروز زلزله بم که به عنوان روز ایمنی در برابر زلزله و کاهش اثرات بلایای طبیعی نامگذاری شده است، ضمن گرامیداشت یاد و خاطره جان باختگان زلزله بم گفت: بلایا رویدادهایی منجر به از هم گسیختگی جدیِ عملکرد یک جامعه و پیامدهای گسترده انسانی، اقتصادی یا محیطی هستند که تطابق با آنها فراتر از توانایی جامعه و منابع داخلی آن است.

 

دکتر سهرابی‌زاده با بیان اینکه بلایا به دو دسته طبیعی و تکنولوژیک تقسیم می‌شوند، گفت: بلایای طبیعی براساس علت و منشا ایجاد آنها شامل بلایای ناشی از زمین شناختی(زلزله)، آبشناختی(سیل)، هواشناسی(طوفان)، تغییر اقلیم (آتش سوزی) و زیست شناختی(اپیدمی ها) می‌شود.

 

این دانشیار دانشگاه مخاطره، آسیب پذیری و ظرفیت را سه عامل مهم در کاهش یا افزایش خطر وقوع بلایا ذکر کرد و افزود: جوامع انسانی به جز مخاطرات طبیعی نظیر سیل و زلزله که قابل پیش بینی نیستند می توانند با کاهش آسیب‌پذیری و افزایش ظرفیت خود در برابر رخداد حوادث و بلایا از تاثیرات مخرب آنها پیشگیری کنند.

 

دکتر سهرابی زاده با اشاره به نقش انسان در بروز برخی بلایا گفت: در دهه‌های اخیر دخالت مستقیم انسان در طبیعت نظیر از بین بردن جنگل‌ها و افزایش استفاده از سوخت‌های فسیلی منجر به گرم شدن کره زمین و تغییرات اقلیم و در نتیجه بروز برخی بلایا شده است.

 

ایران یکی از کشورهای بلاخیز دنیاست

دانشیار سلامت در بلایا و فوریت‌های دانشگاه، ایران را جزوکشورهای بلاخیز دنیا عنوان کرد که وقوع زلزله، سیل و خشکسالی در آن شیوع دارد و البته حوادثی نظیر فرونشست زمین و آتش سوزی‌های وسیع نیز شایع است.

 

وی ضمن گرامیداشت یاد و خاطره جان باختگان زلزله دلخراش بم در پنجم دی ماه 1382 از آن به عنوان نمونه بارزی از بلایای طبیعی یاد کرد و با اشاره به پیامدهای انسانی و اقتصادی گسترده آن گفت: فاجعه تلخ و دردناک زلزله بم علاوه بر این که یک تراژدی فراموش نشدنی و هولناک بود، نقطه عطفی برای ارتقای سیستم مدیریت بحران کشور  محسوب می شود.

 

این دانشیار دانشگاه با تاکید بر اهمیت آمادگی برای مقابله با بلایای طبیعی اظهار کرد: رویکرد پیشگیرانه با تمرکز بر مشارکت جامعه در کاهش خطر و آمادگی در برابر زلزله می تواند احتمال تکرار وقوع فجایعی همچون زلزله بم را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.

 

وی فرهنگ سازی، آموزش عمومی و ارتقای سطح آگاهی مردم را در راستای پیشگیری و مقابله با مخاطرات طبیعی مانند زلزله و سیل بسیار ضروری دانست و گفت: فرهنگ سازی با ارایه آموزش های همگانی و تخصصی در جوامع پرمخاطره از نظر رخداد بلایای طبیعی به طور قابل توجهی تسهیل می شود.

 

دکتر سهرابی زاده خاطرنشان کرد: اگر برنامه های آموزشی و اقدامات کاهش خطر بلایا جامعه محور باشند و مردم نیز در ارایه آنها نقش فعالی داشته باشند، فرهنگ پیشگیری از وقوع بلایا با سرعت بیشتری در جامعه رواج می یابد.

 

وی با اشاره به این که لزوم جامعه محور بودنِ مدیریت بحران در یکی از اسناد بین‌المللی مهم با عنوان "سندای" مورد تاکید قرار گرفته است گفت: مدیریت بحران دارای چهار مرحله کاهش آسیب، آمادگی، پاسخ و بازیابی است که کاهش اثرات و پیامدهای ناگوار بلایا با تمرکز بر اقدامات کاهش خطر بلایا در هر چهار مرحله مذکور امکان‌پذیر است.

 

  ضرورت افزایش آگاهی و حساسیت جامعه نسبت به خطر بلایا

دکتر سهرابی‌زاده خاطرنشان کرد: در مرحله کاهش آسیب پس از ارزیابی و تحلیل خطر بلایا باید ایمنی سازه‌ای و غیرسازه‌ای در برابر مخاطرات طبیعی را افزایش داد و علاوه بر قانونگذاری‌های لازم باید آگاهی و درک جامعه از خطر بلایا را بیشتر و حساسیت لازم را ایجاد کرد.

به گفته وی در مرحله آمادگی نیز بر لزوم برنامه‌ریزی، آموزش و اطلاع رسانی، تمرین، هشدار سریع و سایر اقدامات منجر به  بهبود پاسخ به بلایا تاکید می شود.

 

دکتر سهرابی زاده با اشاره به این که در مراحل پاسخ و بازیابی علاوه بر جبران خسارات و بازگرداندن جامعه به وضعیت نرمال باید از فرصت رخداد بلایا استفاده کرده گفت: در این مراحل با انجام اقدامات کاهش خطر باید آسیب‌پذیری جامعه را کاهش داده و ظرفیت آن را برای تاب آوری و دستیابی به توسعه افزایش دهیم.

 

اهمیت اجرای مانورهای تمرینی در راستای پیشگیری از خسارت ناشی از بلایای طبیعی

وی با اشاره به راهکارهای کاهش خسارت های ناشی از بلایای طبیعی، اجرای مانورهای تمرینی را یکی از اقدامات مهمی برشمرد که در کنار ارایه آموزش های پیشگیری از بلایا بسیار ضروری است.

 

این دانشیار دانشگاه با تاکید بر این که مانورهای تمرینی بلایا باید براساس ارزیابی خطر در جامعه یا سازمان و آمادگی برای مقابله با آنها طراحی و اجرا شوند گفت: این تمرین ها باید شرایطی مشابه با زلزله یا سایر بلایای طبیعی ایجاد کنند تا افراد یا سازمان ها متوجه نقاط ضعف خود شده و پیش از رخداد بحران‌های واقعی، ظرفیت و توان مقابله خود را افزایش دهند.

 

رویکرد پیشگیرانه درخصوص بلایا  نیازمند تعامل همه جانبه تمامی سازمان هاست

دکتر سهرابی‌زاده رویکرد پیش فعال به خطر بلایا در کشور را نیازمند هماهنگی، همکاری و تعاملات همه جانبه بین تمامی سازمان‌های مرتبط با مدیریت بحران در سطوح خرد و کلان مدیریتی، مدارس، دانشگاهها و نهایتا اعضای جامعه دانست.

 

وی یکی از رسالت‌های مهم فارغ‌التحصیلان رشته سلامت در بلایا و فوریت‌ها و سایر متخصصان فعال در حوزه سلامت در بلایا را برنامه‌ریزی، سیاستگزاری، ارزیابی و مدیریت کاهش خطر بلایا در سازمان های مرتبط با مدیریت بحران ذکر کرد.

 

دکتر سهرابی‌زاده ترمیم یا بازسازی ساختارهای فرسوده، استفاده از ظرفیت رسانه‌های همگانی و شبکه های مجازی برای آموزش و اطلاع رسانی کاهش خطر بلایا، آموزش های همگانی و انجام انواع تمرین های عملیات-محور و مباحثه محور، استفاده از تکنولوژی اطلاعات و هوش مصنوعی در فازهای مختلف مدیریت بلایا، تعامل و همکاری نزدیک بخش علمی مدیریت بحران در دانشگاهها و مراکز آکادمیک و بخش اجرایی آن در سازمان های مرتبط، تقویت هماهنگی‌های درون و برون بخشی برای جلوگیری از موازی کاری سازمان‌های مرتبط را از دیگر اقدامات پیشگیری و آمادگی قبل از وقوع بلایا برشمرد.

 

اقدامات کاهش خطر بالای در سیستم سلامت اهمیت مضاعفی دارد

این دانشیار دانشگاه اجرای اقدامات کاهش خطر بلایا در سیستم سلامت را نسبت به سایر سازمان‌ها دارای اهمیت مضاعفی دانست زیرا سیستم سلامت وظیفه نجات زندگی و حفظ سلامتی آسیب دیدگان در بلایا را برعهده دارد.  

 

وی خاطرنشان کرد: درصورتی که بیمارستان‌ها و مراکز بهداشتی درمانی در هنگام وقوع بلایا آسیب جدی دیده و عملکرد آنها متوقف شود با فجایع انسانی جبران ناپذیری روبه‌رو می شویم که علاوه بر مرگ و میر بیماران، از بین رفتن نیروی انسانی متخصص و نیز نابودی تسهیلات و تجهیزات گرانقیمت را نیز در پی دارد.

 

دکتر سهرابی زاده با تاکید بر ضرورت و اهمیت ارتقای سطح آگاهی و آموزش عمومی و تخصصی در این راستا گفت: حساس‌سازی و افزایش آگاهی جامعه درخصوص پیامدهای ناگوار بلایا  با یادآوری تجربیات تلخ حوادث گذشته می‌تواند تمرکز جامعه را از رویکرد غیرفعال مدیریت بلایا که صرفا فاز پاسخ را دربرمی گیرد به سمت رویکرد پیش فعال که اقدامات پیشگیری و کاهش خطر بلایا را شامل می شود، تغییر دهد.

 

آموزش عمومی برای آمادگی در بلایا از تکرار فجایعی مانند زلزله بم جلوگیری می‌کند

وی آموزش‌های عمومی و تخصصی که برای ارتقای دانش، آگاهی و عملکرد در جامعه یا سازمان ها انجام می شوند را در ترویج فرهنگ پیشگیری و کاهش خطر بلایا بسیار حائز اهمیت دانست و گفت: این آموزش‌ها در کنار سایر اجزای پیشگیری و آمادگی در بلایا، می توانند تکرار فجایعی همچون زلزله بم را متوقف سازند.

 

به گفته این دانشیار دانشگاه بهره‌گیری از درس آموخته های مربوط به مدیریت بحران های پیشین و وارد کردن آنها به برنامه‌های آموزشی در فرهنگ سازی و عدم تکرار پیامدهای ناگوارِ منتج از بلایای آتی تاثیر بسزایی دارد.

 

دکتر سهرابی زاده در پایان خاطرنشان کرد: سیستم مدیریت بحران کشور با بهره گیری از توانمندی‌های جوامع بومی از طریق رویکردهای جامعه محور بلایا و  استفاده از دانش، تخصص و تجربیات متخصصان سلامت در بلایا و فوریت‌ها می تواند مدیریت، اجرا و ارزیابی برنامه‌ها و اقدامات پیشگیری و کاهش خطر حوادث و بلایا را اثربخش کند.

 

انتهای پیام/

کدخبرنگار: 7700 س.ع